{"id":5116,"date":"2026-02-12T09:00:33","date_gmt":"2026-02-12T12:00:33","guid":{"rendered":"https:\/\/fundacionspine.org\/?p=5116"},"modified":"2026-02-07T14:35:05","modified_gmt":"2026-02-07T17:35:05","slug":"alerta-farmacologica-el-enemigo-silencioso-en-la-prevencion-de-caidas","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fundacionspine.org\/index.php\/2026\/02\/12\/alerta-farmacologica-el-enemigo-silencioso-en-la-prevencion-de-caidas\/","title":{"rendered":"Alerta Farmacol\u00f3gica: El Enemigo Silencioso en la Prevenci\u00f3n de Ca\u00eddas"},"content":{"rendered":"<p><div class=\"fusion-fullwidth fullwidth-box fusion-builder-row-1 fusion-flex-container has-pattern-background has-mask-background nonhundred-percent-fullwidth non-hundred-percent-height-scrolling\" style=\"--awb-border-radius-top-left:0px;--awb-border-radius-top-right:0px;--awb-border-radius-bottom-right:0px;--awb-border-radius-bottom-left:0px;--awb-flex-wrap:wrap;\" ><div class=\"fusion-builder-row fusion-row fusion-flex-align-items-flex-start fusion-flex-content-wrap\" style=\"max-width:1248px;margin-left: calc(-4% \/ 2 );margin-right: calc(-4% \/ 2 );\"><div class=\"fusion-layout-column fusion_builder_column fusion-builder-column-0 fusion_builder_column_1_3 1_3 fusion-flex-column\" style=\"--awb-bg-size:cover;--awb-width-large:33.333333333333%;--awb-margin-top-large:0px;--awb-spacing-right-large:5.76%;--awb-margin-bottom-large:20px;--awb-spacing-left-large:5.76%;--awb-width-medium:33.333333333333%;--awb-order-medium:0;--awb-spacing-right-medium:5.76%;--awb-spacing-left-medium:5.76%;--awb-width-small:100%;--awb-order-small:0;--awb-spacing-right-small:1.92%;--awb-spacing-left-small:1.92%;\"><div class=\"fusion-column-wrapper fusion-column-has-shadow fusion-flex-justify-content-flex-start fusion-content-layout-column\"><div class=\"fusion-image-element \" style=\"--awb-caption-title-font-family:var(--h2_typography-font-family);--awb-caption-title-font-weight:var(--h2_typography-font-weight);--awb-caption-title-font-style:var(--h2_typography-font-style);--awb-caption-title-size:var(--h2_typography-font-size);--awb-caption-title-transform:var(--h2_typography-text-transform);--awb-caption-title-line-height:var(--h2_typography-line-height);--awb-caption-title-letter-spacing:var(--h2_typography-letter-spacing);\"><span class=\" fusion-imageframe imageframe-none imageframe-1 hover-type-none\"><img decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"1024\" title=\"POLIFARMACIA\" src=\"http:\/\/fundacionspine.org\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/POLIFARMACIA.png\" alt class=\"img-responsive wp-image-5121\" srcset=\"https:\/\/fundacionspine.org\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/POLIFARMACIA-200x200.png 200w, https:\/\/fundacionspine.org\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/POLIFARMACIA-400x400.png 400w, https:\/\/fundacionspine.org\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/POLIFARMACIA-600x600.png 600w, https:\/\/fundacionspine.org\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/POLIFARMACIA-800x800.png 800w, https:\/\/fundacionspine.org\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/POLIFARMACIA.png 1024w\" sizes=\"(max-width: 640px) 100vw, 400px\" \/><\/span><\/div><\/div><\/div><div class=\"fusion-layout-column fusion_builder_column fusion-builder-column-1 fusion_builder_column_2_3 2_3 fusion-flex-column\" style=\"--awb-bg-size:cover;--awb-width-large:66.666666666667%;--awb-margin-top-large:0px;--awb-spacing-right-large:2.88%;--awb-margin-bottom-large:20px;--awb-spacing-left-large:2.88%;--awb-width-medium:66.666666666667%;--awb-order-medium:0;--awb-spacing-right-medium:2.88%;--awb-spacing-left-medium:2.88%;--awb-width-small:100%;--awb-order-small:0;--awb-spacing-right-small:1.92%;--awb-spacing-left-small:1.92%;\"><div class=\"fusion-column-wrapper fusion-column-has-shadow fusion-flex-justify-content-flex-start fusion-content-layout-column\"><div class=\"fusion-text fusion-text-1\"><p data-path-to-node=\"3\">En la gesti\u00f3n de la <b data-path-to-node=\"3\" data-index-in-node=\"20\">Meta Internacional de Seguridad n\u00famero 6<\/b>, solemos enfocarnos en el entorno: barandales arriba, suelos secos y buena iluminaci\u00f3n. Sin embargo, el riesgo m\u00e1s din\u00e1mico y peligroso a menudo viaja por el torrente sangu\u00edneo del paciente.<\/p>\n<p data-path-to-node=\"4\">La polifarmacia y el uso de medicamentos de alto riesgo son responsables de un porcentaje masivo de ca\u00eddas hospitalarias. Para \u00abadelantarnos al riesgo\u00bb, no basta con saber qu\u00e9 toma el paciente; debemos saber <b data-path-to-node=\"4\" data-index-in-node=\"208\">qu\u00e9 buscar en el examen f\u00edsico<\/b> tras la administraci\u00f3n.<\/p>\n<\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><div class=\"fusion-fullwidth fullwidth-box fusion-builder-row-2 fusion-flex-container has-pattern-background has-mask-background nonhundred-percent-fullwidth non-hundred-percent-height-scrolling\" style=\"--awb-border-radius-top-left:0px;--awb-border-radius-top-right:0px;--awb-border-radius-bottom-right:0px;--awb-border-radius-bottom-left:0px;--awb-flex-wrap:wrap;\" ><div class=\"fusion-builder-row fusion-row fusion-flex-align-items-flex-start fusion-flex-content-wrap\" style=\"max-width:1248px;margin-left: calc(-4% \/ 2 );margin-right: calc(-4% \/ 2 );\"><div class=\"fusion-layout-column fusion_builder_column fusion-builder-column-2 fusion_builder_column_1_6 1_6 fusion-flex-column\" style=\"--awb-bg-size:cover;--awb-width-large:16.666666666667%;--awb-margin-top-large:0px;--awb-spacing-right-large:11.52%;--awb-margin-bottom-large:20px;--awb-spacing-left-large:11.52%;--awb-width-medium:16.666666666667%;--awb-order-medium:0;--awb-spacing-right-medium:11.52%;--awb-spacing-left-medium:11.52%;--awb-width-small:100%;--awb-order-small:0;--awb-spacing-right-small:1.92%;--awb-spacing-left-small:1.92%;\"><div class=\"fusion-column-wrapper fusion-column-has-shadow fusion-flex-justify-content-flex-start fusion-content-layout-column\"><\/div><\/div><div class=\"fusion-layout-column fusion_builder_column fusion-builder-column-3 fusion_builder_column_2_3 2_3 fusion-flex-column\" style=\"--awb-bg-size:cover;--awb-width-large:66.666666666667%;--awb-margin-top-large:0px;--awb-spacing-right-large:2.88%;--awb-margin-bottom-large:20px;--awb-spacing-left-large:2.88%;--awb-width-medium:66.666666666667%;--awb-order-medium:0;--awb-spacing-right-medium:2.88%;--awb-spacing-left-medium:2.88%;--awb-width-small:100%;--awb-order-small:0;--awb-spacing-right-small:1.92%;--awb-spacing-left-small:1.92%;\"><div class=\"fusion-column-wrapper fusion-column-has-shadow fusion-flex-justify-content-flex-start fusion-content-layout-column\"><div class=\"fusion-text fusion-text-2\"><h2 data-path-to-node=\"6\"><span style=\"color: #000080;\">1. Psicof\u00e1rmacos (El grupo de mayor impacto)<\/span><\/h2>\n<p data-path-to-node=\"7\">Son los principales responsables de la alteraci\u00f3n del estado de alerta y el control motor.<\/p>\n<ul data-path-to-node=\"8\">\n<li>\n<p data-path-to-node=\"8,0,0\"><b data-path-to-node=\"8,0,0\" data-index-in-node=\"0\">F\u00e1rmacos:<\/b> Benzodiacepinas (Lorazepam, Alprazolam), Antipsic\u00f3ticos (Haloperidol, Quetiapina).<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p data-path-to-node=\"8,1,0\"><b data-path-to-node=\"8,1,0\" data-index-in-node=\"0\">Signos de Alerta:<\/b><\/p>\n<ul data-path-to-node=\"8,1,1\">\n<li>\n<p data-path-to-node=\"8,1,1,0,0\"><b data-path-to-node=\"8,1,1,0,0\" data-index-in-node=\"0\">Ataxia:<\/b> Marcha inestable o \u00abtambaleante\u00bb.<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p data-path-to-node=\"8,1,1,1,0\"><b data-path-to-node=\"8,1,1,1,0\" data-index-in-node=\"0\">Sedaci\u00f3n residual:<\/b> Somnolencia excesiva durante el d\u00eda o dificultad para despertar.<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p data-path-to-node=\"8,1,1,2,0\"><b data-path-to-node=\"8,1,1,2,0\" data-index-in-node=\"0\">Lentitud de reflejos:<\/b> Retraso en la respuesta a est\u00edmulos verbales o f\u00edsicos.<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li>\n<p data-path-to-node=\"8,2,0\"><b data-path-to-node=\"8,2,0\" data-index-in-node=\"0\">Estrategia:<\/b> Evaluar el estado de sedaci\u00f3n usando la escala de RASS antes de permitir que el paciente se levante.<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<h2 data-path-to-node=\"9\"><span style=\"color: #000080;\">2. Antihipertensivos y Diur\u00e9ticos<\/span><\/h2>\n<p data-path-to-node=\"10\">Su principal riesgo es el compromiso de la perfusi\u00f3n cerebral al cambiar de posici\u00f3n.<\/p>\n<ul data-path-to-node=\"11\">\n<li>\n<p data-path-to-node=\"11,0,0\"><b data-path-to-node=\"11,0,0\" data-index-in-node=\"0\">F\u00e1rmacos:<\/b> Enalapril, Losart\u00e1n, Furosemida, Hidroclorotiazida.<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p data-path-to-node=\"11,1,0\"><b data-path-to-node=\"11,1,0\" data-index-in-node=\"0\">Signos de Alerta:<\/b><\/p>\n<ul data-path-to-node=\"11,1,1\">\n<li>\n<p data-path-to-node=\"11,1,1,0,0\"><b data-path-to-node=\"11,1,1,0,0\" data-index-in-node=\"0\">Hipotensi\u00f3n Ortost\u00e1tica:<\/b> Mareo o visi\u00f3n borrosa inmediatamente despu\u00e9s de sentarse o ponerse de pie.<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p data-path-to-node=\"11,1,1,1,0\"><b data-path-to-node=\"11,1,1,1,0\" data-index-in-node=\"0\">Debilidad muscular:<\/b> Por desequilibrio de electrolitos (hipopotasemia debido a diur\u00e9ticos).<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p data-path-to-node=\"11,1,1,2,0\"><b data-path-to-node=\"11,1,1,2,0\" data-index-in-node=\"0\">Urgencia miccional:<\/b> El deseo s\u00fabito de ir al ba\u00f1o (provocado por diur\u00e9ticos) hace que el paciente ignore los protocolos de seguridad y se levante sin pedir ayuda.<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li>\n<p data-path-to-node=\"11,2,0\"><b data-path-to-node=\"11,2,0\" data-index-in-node=\"0\">Estrategia:<\/b> Realizar cambios de posici\u00f3n graduales (regla de los 2 minutos sentado al borde de la cama) y monitorizar electrolitos.<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<h2 data-path-to-node=\"12\"><span style=\"color: #000080;\">3. Analg\u00e9sicos Opioides<\/span><\/h2>\n<p data-path-to-node=\"13\">Alteran la percepci\u00f3n del entorno y la coordinaci\u00f3n fina.<\/p>\n<ul data-path-to-node=\"14\">\n<li>\n<p data-path-to-node=\"14,0,0\"><b data-path-to-node=\"14,0,0\" data-index-in-node=\"0\">F\u00e1rmacos:<\/b> Morfina, Tramadol, Fentanilo.<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p data-path-to-node=\"14,1,0\"><b data-path-to-node=\"14,1,0\" data-index-in-node=\"0\">Signos de Alerta:<\/b><\/p>\n<ul data-path-to-node=\"14,1,1\">\n<li>\n<p data-path-to-node=\"14,1,1,0,0\"><b data-path-to-node=\"14,1,1,0,0\" data-index-in-node=\"0\">V\u00e9rtigo y N\u00e1useas:<\/b> Sensaci\u00f3n de que el mundo gira, lo que altera el equilibrio.<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p data-path-to-node=\"14,1,1,1,0\"><b data-path-to-node=\"14,1,1,1,0\" data-index-in-node=\"0\">Miosis o confusi\u00f3n leve:<\/b> El paciente puede calcular mal las distancias (ej. la distancia entre su mano y el barandal).<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li>\n<p data-path-to-node=\"14,2,0\"><b data-path-to-node=\"14,2,0\" data-index-in-node=\"0\">Estrategia:<\/b> Planificar la deambulaci\u00f3n al menos 1 hora despu\u00e9s de la administraci\u00f3n de dosis en bolo.<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<h2 data-path-to-node=\"15\"><span style=\"color: #000080;\">4. Antihistam\u00ednicos de 1\u00aa Generaci\u00f3n<\/span><\/h2>\n<p data-path-to-node=\"16\">A menudo subestimados por ser \u00abcomunes\u00bb, su efecto anticolin\u00e9rgico es potente en adultos mayores.<\/p>\n<ul data-path-to-node=\"17\">\n<li>\n<p data-path-to-node=\"17,0,0\"><b data-path-to-node=\"17,0,0\" data-index-in-node=\"0\">F\u00e1rmacos:<\/b> Difenhidramina, Clorfenamina.<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p data-path-to-node=\"17,1,0\"><b data-path-to-node=\"17,1,0\" data-index-in-node=\"0\">Signos de Alerta:<\/b><\/p>\n<ul data-path-to-node=\"17,1,1\">\n<li>\n<p data-path-to-node=\"17,1,1,0,0\"><b data-path-to-node=\"17,1,1,0,0\" data-index-in-node=\"0\">Confusi\u00f3n u \u00abObnubilaci\u00f3n\u00bb:<\/b> El paciente se siente \u00aben una nube\u00bb.<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p data-path-to-node=\"17,1,1,1,0\"><b data-path-to-node=\"17,1,1,1,0\" data-index-in-node=\"0\">Visi\u00f3n borrosa:<\/b> Dificultad para enfocar objetos cercanos o identificar obst\u00e1culos en el suelo.<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li>\n<p data-path-to-node=\"17,2,0\"><b data-path-to-node=\"17,2,0\" data-index-in-node=\"0\">Estrategia:<\/b> Evitar su uso nocturno en pacientes mayores de 65 a\u00f1os (Criterios de Beers).<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<hr data-path-to-node=\"18\" \/>\n<h2 data-path-to-node=\"19\"><span style=\"color: #000080;\">El \u00abChecklist\u00bb de la Ronda Farmacol\u00f3gica<\/span><\/h2>\n<p data-path-to-node=\"20\">Para enfermer\u00eda, la evaluaci\u00f3n diaria debe incluir la detecci\u00f3n de estos <b data-path-to-node=\"20\" data-index-in-node=\"73\">3 signos centinela<\/b>:<\/p>\n<ol start=\"1\" data-path-to-node=\"21\">\n<li>\n<p data-path-to-node=\"21,0,0\"><b data-path-to-node=\"21,0,0\" data-index-in-node=\"0\">\u00bfEl paciente est\u00e1 m\u00e1s somnoliento de lo habitual?<\/b> (Riesgo de colapso por sedaci\u00f3n).<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p data-path-to-node=\"21,1,0\"><b data-path-to-node=\"21,1,0\" data-index-in-node=\"0\">\u00bfRefiere mareo al movilizarse en cama?<\/b> (Riesgo de hipotensi\u00f3n).<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p data-path-to-node=\"21,2,0\"><b data-path-to-node=\"21,2,0\" data-index-in-node=\"0\">\u00bfHa tenido cambios en la fuerza de sus piernas?<\/b> (Riesgo por desequilibrio hidroelectrol\u00edtico).<\/p>\n<\/li>\n<\/ol>\n<\/div><div class=\"fusion-image-element \" style=\"--awb-caption-title-font-family:var(--h2_typography-font-family);--awb-caption-title-font-weight:var(--h2_typography-font-weight);--awb-caption-title-font-style:var(--h2_typography-font-style);--awb-caption-title-size:var(--h2_typography-font-size);--awb-caption-title-transform:var(--h2_typography-text-transform);--awb-caption-title-line-height:var(--h2_typography-line-height);--awb-caption-title-letter-spacing:var(--h2_typography-letter-spacing);\"><span class=\" fusion-imageframe imageframe-none imageframe-2 hover-type-none\"><img decoding=\"async\" width=\"1689\" height=\"2560\" title=\"ALERTA FARMACOS CAIDAS\" src=\"http:\/\/fundacionspine.org\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/ALERTA-FARMACOS-CAIDAS-scaled.png\" alt class=\"img-responsive wp-image-5119\" srcset=\"https:\/\/fundacionspine.org\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/ALERTA-FARMACOS-CAIDAS-198x300.png 198w, https:\/\/fundacionspine.org\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/ALERTA-FARMACOS-CAIDAS-675x1024.png 675w, https:\/\/fundacionspine.org\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/ALERTA-FARMACOS-CAIDAS-768x1164.png 768w, https:\/\/fundacionspine.org\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/ALERTA-FARMACOS-CAIDAS-1013x1536.png 1013w, https:\/\/fundacionspine.org\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/ALERTA-FARMACOS-CAIDAS-scaled.png 1689w\" sizes=\"(max-width: 1689px) 100vw, 1689px\" \/><\/span><\/div><div class=\"fusion-text fusion-text-3\"><h2 data-path-to-node=\"23\"><span style=\"color: #000080;\">Conclusi\u00f3n: Prescribir Seguridad<\/span><\/h2>\n<p data-path-to-node=\"24\">La farmacolog\u00eda no es est\u00e1tica. Un paciente que ayer ten\u00eda un riesgo bajo puede convertirse hoy en un riesgo alto simplemente por una dosis de diur\u00e9tico o un ajuste en su ansiol\u00edtico.<\/p>\n<p data-path-to-node=\"25\">Adelantarse al riesgo significa <b data-path-to-node=\"25\" data-index-in-node=\"32\">dejar de ver la medicaci\u00f3n como una tarea de administraci\u00f3n y empezar a verla como una variable de vigilancia.<\/b> Cuando enfermer\u00eda identifica el signo cl\u00ednico antes de que se produzca el paso en falso, la seguridad del paciente deja de ser una meta y se convierte en una realidad cl\u00ednica tangible.<\/p>\n<p data-path-to-node=\"26\">\u00a1HASTA SIEMPRE!<\/p>\n<\/div><\/div><\/div><div class=\"fusion-layout-column fusion_builder_column fusion-builder-column-4 fusion_builder_column_1_6 1_6 fusion-flex-column\" style=\"--awb-bg-size:cover;--awb-width-large:16.666666666667%;--awb-margin-top-large:0px;--awb-spacing-right-large:11.52%;--awb-margin-bottom-large:20px;--awb-spacing-left-large:11.52%;--awb-width-medium:16.666666666667%;--awb-order-medium:0;--awb-spacing-right-medium:11.52%;--awb-spacing-left-medium:11.52%;--awb-width-small:100%;--awb-order-small:0;--awb-spacing-right-small:1.92%;--awb-spacing-left-small:1.92%;\"><div class=\"fusion-column-wrapper fusion-column-has-shadow fusion-flex-justify-content-flex-start fusion-content-layout-column\"><\/div><\/div><\/div><\/div><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"","protected":false},"author":2,"featured_media":5121,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[20],"tags":[],"class_list":["post-5116","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-seguridad"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fundacionspine.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5116","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fundacionspine.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fundacionspine.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fundacionspine.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fundacionspine.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5116"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/fundacionspine.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5116\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5122,"href":"https:\/\/fundacionspine.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5116\/revisions\/5122"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fundacionspine.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5121"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fundacionspine.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5116"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fundacionspine.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5116"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fundacionspine.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5116"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}