{"id":5603,"date":"2026-07-28T09:00:44","date_gmt":"2026-07-28T12:00:44","guid":{"rendered":"https:\/\/fundacionspine.org\/?p=5603"},"modified":"2026-07-26T09:06:39","modified_gmt":"2026-07-26T12:06:39","slug":"evaluacion-de-la-marcha-y-el-equilibrio","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fundacionspine.org\/index.php\/2026\/07\/28\/evaluacion-de-la-marcha-y-el-equilibrio\/","title":{"rendered":"Evaluaci\u00f3n de la Marcha y el Equilibrio"},"content":{"rendered":"<p><div class=\"fusion-fullwidth fullwidth-box fusion-builder-row-1 fusion-flex-container has-pattern-background has-mask-background nonhundred-percent-fullwidth non-hundred-percent-height-scrolling\" style=\"--awb-border-radius-top-left:0px;--awb-border-radius-top-right:0px;--awb-border-radius-bottom-right:0px;--awb-border-radius-bottom-left:0px;--awb-flex-wrap:wrap;\" ><div class=\"fusion-builder-row fusion-row fusion-flex-align-items-flex-start fusion-flex-content-wrap\" style=\"max-width:1248px;margin-left: calc(-4% \/ 2 );margin-right: calc(-4% \/ 2 );\"><div class=\"fusion-layout-column fusion_builder_column fusion-builder-column-0 fusion_builder_column_1_6 1_6 fusion-flex-column\" style=\"--awb-bg-size:cover;--awb-width-large:16.666666666667%;--awb-margin-top-large:0px;--awb-spacing-right-large:11.52%;--awb-margin-bottom-large:20px;--awb-spacing-left-large:11.52%;--awb-width-medium:16.666666666667%;--awb-order-medium:0;--awb-spacing-right-medium:11.52%;--awb-spacing-left-medium:11.52%;--awb-width-small:100%;--awb-order-small:0;--awb-spacing-right-small:1.92%;--awb-spacing-left-small:1.92%;\"><div class=\"fusion-column-wrapper fusion-column-has-shadow fusion-flex-justify-content-flex-start fusion-content-layout-column\"><\/div><\/div><div class=\"fusion-layout-column fusion_builder_column fusion-builder-column-1 fusion_builder_column_2_3 2_3 fusion-flex-column\" style=\"--awb-bg-size:cover;--awb-width-large:66.666666666667%;--awb-margin-top-large:0px;--awb-spacing-right-large:2.88%;--awb-margin-bottom-large:20px;--awb-spacing-left-large:2.88%;--awb-width-medium:66.666666666667%;--awb-order-medium:0;--awb-spacing-right-medium:2.88%;--awb-spacing-left-medium:2.88%;--awb-width-small:100%;--awb-order-small:0;--awb-spacing-right-small:1.92%;--awb-spacing-left-small:1.92%;\"><div class=\"fusion-column-wrapper fusion-column-has-shadow fusion-flex-justify-content-flex-start fusion-content-layout-column\"><div class=\"fusion-text fusion-text-1\"><h3>El Pilar Biomec\u00e1nico y Humanizado de la Meta 6<\/h3>\n<p data-path-to-node=\"5\">Dentro del ecosistema de la seguridad asistencial, las ca\u00eddas en entornos hospitalarios y residenciales representan una de las principales fallas del sistema de cuidado. La <b data-path-to-node=\"5\" data-index-in-node=\"173\">Meta Internacional de Seguridad del Paciente N\u00b0 6 (MISP 6 \/ IPSG 6)<\/b>, establecida por la Joint Commission International y respaldada por la Organizaci\u00f3n Mundial de la Salud (OMS), insta de manera prioritaria a <i data-path-to-node=\"5\" data-index-in-node=\"382\">\u00abreducir el riesgo de da\u00f1o al paciente a causa de ca\u00eddas\u00bb<\/i>.<\/p>\n<p data-path-to-node=\"6\">Tradicionalmente, las instituciones de salud han abordado este problema desde un enfoque puramente reactivo y documental: completando listas de cotejo administrativas en la historia cl\u00ednica al momento del ingreso. Sin embargo, catalogar a un paciente como de \u00abalto riesgo\u00bb mediante puntuaciones simplificadas (como los cuestionarios de Morse o Downton) no constituye en s\u00ed mismo un acto asistencial seguro si no se comprende <b data-path-to-node=\"6\" data-index-in-node=\"425\">por qu\u00e9<\/b> ese individuo tambalea, pierde el centro de masa o vacila al iniciar el paso.<\/p>\n<\/div><div class=\"fusion-image-element \" style=\"--awb-caption-title-font-family:var(--h2_typography-font-family);--awb-caption-title-font-weight:var(--h2_typography-font-weight);--awb-caption-title-font-style:var(--h2_typography-font-style);--awb-caption-title-size:var(--h2_typography-font-size);--awb-caption-title-transform:var(--h2_typography-text-transform);--awb-caption-title-line-height:var(--h2_typography-line-height);--awb-caption-title-letter-spacing:var(--h2_typography-letter-spacing);\"><span class=\" fusion-imageframe imageframe-none imageframe-1 hover-type-none\"><img fetchpriority=\"high\" fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"2560\" height=\"1707\" title=\"Patient walks with a walker. Comprehensive health insurance concept featuring medical checkups, emergency hospital care, and rehabilitation support for family financial planning.\" src=\"http:\/\/fundacionspine.org\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/iStock-2274305494-marcha-scaled.jpg\" alt class=\"img-responsive wp-image-5604\" srcset=\"https:\/\/fundacionspine.org\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/iStock-2274305494-marcha-200x133.jpg 200w, https:\/\/fundacionspine.org\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/iStock-2274305494-marcha-400x267.jpg 400w, https:\/\/fundacionspine.org\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/iStock-2274305494-marcha-600x400.jpg 600w, https:\/\/fundacionspine.org\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/iStock-2274305494-marcha-800x533.jpg 800w, https:\/\/fundacionspine.org\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/iStock-2274305494-marcha-1200x800.jpg 1200w, https:\/\/fundacionspine.org\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/iStock-2274305494-marcha-scaled.jpg 2560w\" sizes=\"(max-width: 640px) 100vw, 800px\" \/><\/span><\/div><div class=\"fusion-text fusion-text-2\"><p data-path-to-node=\"7\">Una ca\u00edda no es un \u00abaccidente inevitable\u00bb ni una mera eventualidad del envejecimiento o la enfermedad. Es la manifestaci\u00f3n sintom\u00e1tica de un desacople entre las capacidades funcionales del individuo y las demandas biomec\u00e1nicas y ambientales de su entorno. M\u00e1s a\u00fan, el da\u00f1o derivado de una ca\u00edda no se restringe a la severidad ortop\u00e9dica (fractura de cadera, traumatismo craneoencef\u00e1lico) o al incremento de la estancia hospitalaria; genera un fen\u00f3meno devastador en la esfera ps\u00edquica: el <b data-path-to-node=\"7\" data-index-in-node=\"489\">s\u00edndrome post-ca\u00edda (ptofobia)<\/b>. Este cuadro se caracteriza por una p\u00e9rdida dr\u00e1stica de la confianza, el miedo patol\u00f3gico a volver a dar un paso, la restricci\u00f3n autoimpuesta de la movilidad y la consecuente espiral de desacondicionamiento f\u00edsico, fragilidad y dependencia.<\/p>\n<p data-path-to-node=\"8\">Desde la <b data-path-to-node=\"8\" data-index-in-node=\"9\">Fundaci\u00f3n SPINE<\/b>, promovemos una visi\u00f3n donde la seguridad t\u00e9cnica y la asistencia humanizada convergen. No se puede proteger a una persona priv\u00e1ndola de su autonom\u00eda mediante el uso indiscriminado de sujeciones mec\u00e1nicas o la inmovilizaci\u00f3n profil\u00e1ctica \u2014pr\u00e1cticas iatrog\u00e9nicas que atentan contra la dignidad humana bajo el pretexto de la \u00abseguridad\u00bb\u2014. La verdadera prevenci\u00f3n radica en una <b data-path-to-node=\"8\" data-index-in-node=\"400\">evaluaci\u00f3n exhaustiva, experta y personalizada de la marcha y el equilibrio<\/b>. Comprender el control postural de la persona es el primer paso para prescribir intervenciones con rigor cient\u00edfico y con profundo respeto por su libertad funcional.<\/p>\n<\/div><\/div><\/div><div class=\"fusion-layout-column fusion_builder_column fusion-builder-column-2 fusion_builder_column_1_6 1_6 fusion-flex-column\" style=\"--awb-bg-size:cover;--awb-width-large:16.666666666667%;--awb-margin-top-large:0px;--awb-spacing-right-large:11.52%;--awb-margin-bottom-large:20px;--awb-spacing-left-large:11.52%;--awb-width-medium:16.666666666667%;--awb-order-medium:0;--awb-spacing-right-medium:11.52%;--awb-spacing-left-medium:11.52%;--awb-width-small:100%;--awb-order-small:0;--awb-spacing-right-small:1.92%;--awb-spacing-left-small:1.92%;\"><div class=\"fusion-column-wrapper fusion-column-has-shadow fusion-flex-justify-content-flex-start fusion-content-layout-column\"><\/div><\/div><\/div><\/div><div class=\"fusion-fullwidth fullwidth-box fusion-builder-row-2 fusion-flex-container has-pattern-background has-mask-background nonhundred-percent-fullwidth non-hundred-percent-height-scrolling\" style=\"--awb-border-radius-top-left:0px;--awb-border-radius-top-right:0px;--awb-border-radius-bottom-right:0px;--awb-border-radius-bottom-left:0px;--awb-flex-wrap:wrap;\" ><div class=\"fusion-builder-row fusion-row fusion-flex-align-items-flex-start fusion-flex-content-wrap\" style=\"max-width:1248px;margin-left: calc(-4% \/ 2 );margin-right: calc(-4% \/ 2 );\"><div class=\"fusion-layout-column fusion_builder_column fusion-builder-column-3 fusion_builder_column_1_6 1_6 fusion-flex-column\" style=\"--awb-bg-size:cover;--awb-width-large:16.666666666667%;--awb-margin-top-large:0px;--awb-spacing-right-large:11.52%;--awb-margin-bottom-large:20px;--awb-spacing-left-large:11.52%;--awb-width-medium:16.666666666667%;--awb-order-medium:0;--awb-spacing-right-medium:11.52%;--awb-spacing-left-medium:11.52%;--awb-width-small:100%;--awb-order-small:0;--awb-spacing-right-small:1.92%;--awb-spacing-left-small:1.92%;\"><div class=\"fusion-column-wrapper fusion-column-has-shadow fusion-flex-justify-content-flex-start fusion-content-layout-column\"><\/div><\/div><div class=\"fusion-layout-column fusion_builder_column fusion-builder-column-4 fusion_builder_column_2_3 2_3 fusion-flex-column\" style=\"--awb-bg-size:cover;--awb-width-large:66.666666666667%;--awb-margin-top-large:0px;--awb-spacing-right-large:2.88%;--awb-margin-bottom-large:20px;--awb-spacing-left-large:2.88%;--awb-width-medium:66.666666666667%;--awb-order-medium:0;--awb-spacing-right-medium:2.88%;--awb-spacing-left-medium:2.88%;--awb-width-small:100%;--awb-order-small:0;--awb-spacing-right-small:1.92%;--awb-spacing-left-small:1.92%;\"><div class=\"fusion-column-wrapper fusion-column-has-shadow fusion-flex-justify-content-flex-start fusion-content-layout-column\"><div class=\"fusion-text fusion-text-3\"><h2><span style=\"color: #333399;\">Desarrollo Experto de la Marcha y el Equilibrio en la Cl\u00ednica<\/span><\/h2>\n<h3 style=\"text-align: center;\" data-path-to-node=\"11\"><span style=\"color: #666699;\">1. Fisiopatolog\u00eda del Control Postural y Biomec\u00e1nica de la Marcha<\/span><\/h3>\n<p data-path-to-node=\"12\">El mantenimiento de la bipedestaci\u00f3n y la locomoci\u00f3n arm\u00f3nica requiere la integraci\u00f3n din\u00e1mica y en tiempo real de tres sistemas aferentes principales:<\/p>\n<ol start=\"1\" data-path-to-node=\"13\">\n<li>\n<p data-path-to-node=\"13,0,0\"><b data-path-to-node=\"13,0,0\" data-index-in-node=\"0\">El Sistema Propioceptivo y Somatosensorial:<\/b> A trav\u00e9s de mecanorreceptores articulares, husos neuromusculares y receptores cut\u00e1neos en la planta del pie, informa al sistema nervioso central sobre la posici\u00f3n de los segmentos corporales y la presi\u00f3n ejercida contra el suelo.<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p data-path-to-node=\"13,1,0\"><b data-path-to-node=\"13,1,0\" data-index-in-node=\"0\">El Sistema Vestibular:<\/b> Ubicado en el o\u00eddo interno, detecta aceleraciones lineales y angulares de la cabeza, permitiendo estabilizar la mirada (reflejo vest\u00edbul-ocular) y ajustar el tono muscular axial y extensor (reflejo vest\u00edbulo-espinal).<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p data-path-to-node=\"13,2,0\"><b data-path-to-node=\"13,2,0\" data-index-in-node=\"0\">El Sistema Visual:<\/b> Proporciona la referencia espacial con el entorno, la velocidad de desplazamiento y la detecci\u00f3n previa de obst\u00e1culos ambientales.<\/p>\n<\/li>\n<\/ol>\n<p data-path-to-node=\"14\">Toda esta informaci\u00f3n es procesada e integrada en la m\u00e9dula espinal, el tronco encef\u00e1lico, el cerebelo, los ganglios basales y la corteza cerebral (\u00e1rea motora suplementaria y corteza prefrontal). La eferencia motora coordina la activaci\u00f3n selectiva de grupos musculares antigravitatorios para mantener el <b data-path-to-node=\"14\" data-index-in-node=\"306\">centro de gravedad (CdG)<\/b> dentro de los l\u00edmites de la <b data-path-to-node=\"14\" data-index-in-node=\"359\">base de sustentaci\u00f3n (BdS)<\/b>.<\/p>\n<h4 data-path-to-node=\"15\">Fases de la Marcha Humana<\/h4>\n<p data-path-to-node=\"16\">La marcha es una sucesi\u00f3n de p\u00e9rdidas y recuperaciones controladas del equilibrio. Comprender sus fases es indispensable para la semiolog\u00eda cl\u00ednica:<\/p>\n<ul data-path-to-node=\"17\">\n<li>\n<p data-path-to-node=\"17,0,0\"><b data-path-to-node=\"17,0,0\" data-index-in-node=\"0\">Fase de Apoyo (60% del ciclo):<\/b> Incluye el contacto inicial (tal\u00f3n), la respuesta a la carga, el apoyo medio, el apoyo terminal y el pre-balanceo. Alteraciones en la fase de apoyo (por ejemplo, dolor articular, debilidad del cuadriceps o falta de dorsiflexi\u00f3n del tobillo) comprometen gravemente la estabilidad.<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p data-path-to-node=\"17,1,0\"><b data-path-to-node=\"17,1,0\" data-index-in-node=\"0\">Fase de Balanceo (40% del ciclo):<\/b> Incluye el balanceo inicial, medio y terminal. Un despegue insuficiente de los dedos del suelo causa tropezones con irregularidades del piso.<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p data-path-to-node=\"17,2,0\"><b data-path-to-node=\"17,2,0\" data-index-in-node=\"0\">Tiempo de Doble Apoyo:<\/b> Instante en que ambos pies tocan el suelo simult\u00e1neamente. En pacientes con inestabilidad postural o envejecimiento fr\u00e1gil, el tiempo de doble apoyo aumenta como mecanismo compensatorio para reducir el riesgo de ca\u00edda, disminuyendo la velocidad de marcha y la longitud de la zancada.<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<\/div><div class=\"fusion-text fusion-text-4\"><h3 style=\"text-align: center;\" data-path-to-node=\"20\"><span style=\"color: #666699;\">2. La Insuficiencia de las Escalas Tradicionales de Screening (Morse y Downton)<\/span><\/h3>\n<p data-path-to-node=\"21\">En la pr\u00e1ctica hospitalaria habitual, la Meta 6 se ejecuta evaluando al paciente mediante escalas cualitativas r\u00e1pidas:<\/p>\n<ul data-path-to-node=\"22\">\n<li>\n<p data-path-to-node=\"22,0,0\"><b data-path-to-node=\"22,0,0\" data-index-in-node=\"0\">Escala de Morse:<\/b> Mide antecedentes de ca\u00eddas, diagn\u00f3sticos secundarios, ayuda para deambular, v\u00eda intravenosa, transferencia\/marcha y estado mental.<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p data-path-to-node=\"22,1,0\"><b data-path-to-node=\"22,1,0\" data-index-in-node=\"0\">Escala de Downton:<\/b> Valora ca\u00eddas previas, medicamentos, d\u00e9ficits sensoriales, estado mental y tipo de marcha.<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p data-path-to-node=\"23\"><b data-path-to-node=\"23\" data-index-in-node=\"0\">An\u00e1lisis Cr\u00edtico:<\/b> Si bien estas herramientas son valiosas como un primer tamizaje masivo para clasificar el nivel de riesgo administrativo, <b data-path-to-node=\"23\" data-index-in-node=\"140\">no diagnostican el d\u00e9ficit biomec\u00e1nico espec\u00edfico<\/b>. Una puntuaci\u00f3n alta en la Escala de Morse le dice al equipo de enfermer\u00eda que el paciente tiene riesgo, pero no aclara si la causa es un d\u00e9ficit de transferencia por sarcopenia de cu\u00e1driceps, una paresia del nervio peroneo com\u00fan, una ataxia vestibular o una marcha apresurada por la impulsividad de un s\u00edndrome confusional agudo (delirium).<\/p>\n<p data-path-to-node=\"24\">Para cumplir con la Meta 6 bajo est\u00e1ndares internacionales de alta calidad, el equipo interdisciplinario (m\u00e9dicos, kinesi\u00f3logos\/fisioterapeutas, enfermeros y terapeutas ocupacionales) debe avanzar de las <i data-path-to-node=\"24\" data-index-in-node=\"204\">escalas de riesgo<\/i> a los <b data-path-to-node=\"24\" data-index-in-node=\"228\">test cl\u00ednicos de evaluaci\u00f3n funcional de la marcha y el equilibrio<\/b>.<\/p>\n<\/div><div class=\"fusion-text fusion-text-5\"><h3 style=\"text-align: center;\" data-path-to-node=\"26\"><span style=\"color: #666699;\">3. Herramientas Espec\u00edficas de Evaluaci\u00f3n Funcional<\/span><\/h3>\n<p data-path-to-node=\"27\">Para evaluar objetivamente las deficiencias del control postural, existen pruebas estandarizadas, validadas internacionalmente, de f\u00e1cil aplicaci\u00f3n al pie de la cama o en la consulta externa.<\/p>\n<blockquote>\n<h4 data-path-to-node=\"28\">A. Timed Up and Go Test (TUG)<\/h4>\n<\/blockquote>\n<p data-path-to-node=\"29\">Propuesto por Podsiadlo y Richardson en 1991, el TUG es el est\u00e1ndar de oro para la evaluaci\u00f3n r\u00e1pida de la movilidad funcional, la agilidad y el equilibrio din\u00e1mico.<\/p>\n<ul data-path-to-node=\"30\">\n<li>\n<p data-path-to-node=\"30,0,0\"><b data-path-to-node=\"30,0,0\" data-index-in-node=\"0\">Procedimiento:<\/b> El paciente parte sentado en una silla est\u00e1ndar con respaldo (altura ~46 cm). A la se\u00f1al de \u00abya\u00bb, se pone de pie, camina a paso seguro una distancia de 3 metros, gira 180\u00b0, regresa a la silla y vuelve a sentarse. Se mide el tiempo exacto en segundos con cron\u00f3metro.<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p data-path-to-node=\"30,1,0\"><b data-path-to-node=\"30,1,0\" data-index-in-node=\"0\">Interpretaci\u00f3n Cuantitativa:<\/b><\/p>\n<ul data-path-to-node=\"30,1,1\">\n<li>\n<p data-path-to-node=\"30,1,1,0,0\"><b data-path-to-node=\"30,1,1,0,0\" data-index-in-node=\"0\">&lt; 10 segundos:<\/b> Movilidad normal, independiente y bajo riesgo de ca\u00edda.<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p data-path-to-node=\"30,1,1,1,0\"><b data-path-to-node=\"30,1,1,1,0\" data-index-in-node=\"0\">11 a 20 segundos:<\/b> Fraile o fr\u00e1gil, movilidad limitada pero funcional para la mayor\u00eda de actividades b\u00e1sicas.<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p data-path-to-node=\"30,1,1,2,0\"><b data-path-to-node=\"30,1,1,2,0\" data-index-in-node=\"0\">&gt; 12 &#8211; 15 segundos:<\/b> Punto de corte internacionalmente aceptado para definir un <b data-path-to-node=\"30,1,1,2,0\" data-index-in-node=\"79\">alto riesgo de ca\u00edda<\/b>.<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p data-path-to-node=\"30,1,1,3,0\"><b data-path-to-node=\"30,1,1,3,0\" data-index-in-node=\"0\">&gt; 20 &#8211; 30 segundos:<\/b> Severo compromiso funcional; el paciente requiere asistencia para transferencias e inclinaci\u00f3n en giros.<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li>\n<p data-path-to-node=\"30,2,0\"><b data-path-to-node=\"30,2,0\" data-index-in-node=\"0\">An\u00e1lisis Cualitativo (Semiautom\u00e1tico):<\/b> Debe observarse el patr\u00f3n de ejecuci\u00f3n:<\/p>\n<ul data-path-to-node=\"30,2,1\">\n<li>\n<p data-path-to-node=\"30,2,1,0,0\">\u00bfRequiere apoyarse de los brazos para levantarse? (Signo de debilidad del grupo gl\u00fateo\/cu\u00e1driceps o Signo de Gowers parcial).<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p data-path-to-node=\"30,2,1,1,0\">\u00bfVacila al iniciar el paso? (Congelamiento \/ <i data-path-to-node=\"30,2,1,1,0\" data-index-in-node=\"45\">Freezing<\/i> en s\u00edndrome parkinsoniano).<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p data-path-to-node=\"30,2,1,2,0\">\u00bfRealiza el giro en bloque sin disociaci\u00f3n de cinturas? (Rigidez axial).<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p data-path-to-node=\"30,2,1,3,0\">\u00bfMuestra inestabilidad o tambaleo al sentarse?<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<blockquote>\n<h4 data-path-to-node=\"31\">B. Escala de Equilibrio de Berg (Berg Balance Scale &#8211; BBS)<\/h4>\n<\/blockquote>\n<p data-path-to-node=\"32\">Desarrollada por Katherine Berg en 1989, es una prueba de 14 \u00edtems que eval\u00faa el equilibrio est\u00e1tico y din\u00e1mico en tareas de complejidad progresiva.<\/p>\n<ul data-path-to-node=\"33\">\n<li>\n<p data-path-to-node=\"33,0,0\"><b data-path-to-node=\"33,0,0\" data-index-in-node=\"0\">\u00cdtems evaluados:<\/b> De sedestaci\u00f3n a bipedestaci\u00f3n, bipedestaci\u00f3n sin apoyo, sedestaci\u00f3n sin apoyo, de bipedestaci\u00f3n a sedestaci\u00f3n, transferencias, bipedestaci\u00f3n con ojos cerrados, bipedestaci\u00f3n con pies juntos, alcanzar hacia adelante con el brazo extendido, recoger un objeto del suelo, girar para mirar atr\u00e1s, girar 360 grados, colocar pies alternadamente en un escal\u00f3n, bipedestaci\u00f3n con un pie adelantado (T\u00e1ndem) y bipedestaci\u00f3n monopedal.<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p data-path-to-node=\"33,1,0\"><b data-path-to-node=\"33,1,0\" data-index-in-node=\"0\">Puntuaci\u00f3n:<\/b> Cada \u00edtem se punt\u00faa de 0 (incapacidad) a 4 (independencia). Puntuaci\u00f3n m\u00e1xima: 56 puntos.<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p data-path-to-node=\"33,2,0\"><b data-path-to-node=\"33,2,0\" data-index-in-node=\"0\">Cut-off de riesgo:<\/b><\/p>\n<ul data-path-to-node=\"33,2,1\">\n<li>\n<p data-path-to-node=\"33,2,1,0,0\"><b data-path-to-node=\"33,2,1,0,0\" data-index-in-node=\"0\">41 &#8211; 56 puntos:<\/b> Bajo riesgo de ca\u00edda.<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p data-path-to-node=\"33,2,1,1,0\"><b data-path-to-node=\"33,2,1,1,0\" data-index-in-node=\"0\">21 &#8211; 40 puntos:<\/b> Riesgo moderado.<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p data-path-to-node=\"33,2,1,2,0\"><b data-path-to-node=\"33,2,1,2,0\" data-index-in-node=\"0\">0 &#8211; 20 puntos:<\/b> Alto riesgo de ca\u00edda. Un descenso de 4 puntos en evaluaciones seriadas indica un cambio cl\u00ednicamente significativo en la estabilidad.<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<blockquote>\n<h4 data-path-to-node=\"34\">C. Escala de Tinetti (Performance Oriented Mobility Assessment &#8211; POMA)<\/h4>\n<\/blockquote>\n<p data-path-to-node=\"35\">Dise\u00f1ada por Mary Tinetti en 1986, es una de las herramientas m\u00e1s completas para la evaluaci\u00f3n del adulto mayor y pacientes neurol\u00f3gicos.<\/p>\n<ul data-path-to-node=\"36\">\n<li>\n<p data-path-to-node=\"36,0,0\"><b data-path-to-node=\"36,0,0\" data-index-in-node=\"0\">Estructura:<\/b> Dividida en dos subescalas:<\/p>\n<ol start=\"1\" data-path-to-node=\"36,0,1\">\n<li>\n<p data-path-to-node=\"36,0,1,0,0\"><b data-path-to-node=\"36,0,1,0,0\" data-index-in-node=\"0\">Subescala de Equilibrio (9 \u00edtems, 16 puntos):<\/b> Eval\u00faa equilibrio sentado, levantamiento, equilibrio inmediato al ponerse de pie, bipedestaci\u00f3n prolongada, prueba del empuj\u00f3n esternal (respuestas de enderezamiento), ojos cerrados, giro de 360\u00b0 y acci\u00f3n de sentarse.<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p data-path-to-node=\"36,0,1,1,0\"><b data-path-to-node=\"36,0,1,1,0\" data-index-in-node=\"0\">Subescala de Marcha (7 \u00edtems, 12 puntos):<\/b> Eval\u00faa iniciaci\u00f3n del paso, longitud y altura del paso, simetr\u00eda del paso, continuidad de la marcha, trayectoria del recorrido, tronco y ancho de base.<\/p>\n<\/li>\n<\/ol>\n<\/li>\n<li>\n<p data-path-to-node=\"36,1,0\"><b data-path-to-node=\"36,1,0\" data-index-in-node=\"0\">Interpretaci\u00f3n:<\/b> Puntuaci\u00f3n total m\u00e1xima de 28 puntos.<\/p>\n<ul data-path-to-node=\"36,1,1\">\n<li>\n<p data-path-to-node=\"36,1,1,0,0\"><b data-path-to-node=\"36,1,1,0,0\" data-index-in-node=\"0\">&lt; 19 puntos:<\/b> <b data-path-to-node=\"36,1,1,0,0\" data-index-in-node=\"13\">Alto riesgo de ca\u00edda.<\/b><\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p data-path-to-node=\"36,1,1,1,0\"><b data-path-to-node=\"36,1,1,1,0\" data-index-in-node=\"0\">19 &#8211; 23 puntos:<\/b> Riesgo moderado.<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p data-path-to-node=\"36,1,1,2,0\"><b data-path-to-node=\"36,1,1,2,0\" data-index-in-node=\"0\">24 &#8211; 28 puntos:<\/b> Bajo riesgo.<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<blockquote>\n<h4 data-path-to-node=\"37\">D. Prueba de Carga Monopedal (Single Leg Stance &#8211; SLS) y Test de Alcance Funcional (Functional Reach Test &#8211; FRT)<\/h4>\n<\/blockquote>\n<ul data-path-to-node=\"38\">\n<li>\n<p data-path-to-node=\"38,0,0\"><b data-path-to-node=\"38,0,0\" data-index-in-node=\"0\">SLS Test:<\/b> Mide los segundos que el paciente puede mantenerse sobre un solo pie sin apoyo. Mantener la postura menos de 5 segundos es un predictor independiente de ca\u00eddas y fragilidad neuromuscular.<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p data-path-to-node=\"38,1,0\"><b data-path-to-node=\"38,1,0\" data-index-in-node=\"0\">FRT (Duncan et al.):<\/b> Mide la distancia m\u00e1xima que un paciente puede inclinarse hacia adelante con el brazo extendido a 90\u00b0 de flexi\u00f3n sin mover la base de sustentaci\u00f3n. Un alcance menor a 15 cm (6 pulgadas) indica una reducci\u00f3n dr\u00e1stica del l\u00edmite de estabilidad y alto riesgo de ca\u00eddas.<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<blockquote>\n<h4 data-path-to-node=\"39\">E. Marcha en Doble Tarea (Dual-Task Walking)<\/h4>\n<\/blockquote>\n<p data-path-to-node=\"40\">En el entorno diario y hospitalario, las personas no caminan en silencio cinem\u00e1tico; conversan, procesan est\u00edmulos o sostienen objetos. La marcha con doble tarea eval\u00faa la interacci\u00f3n entre el control motor y la reserva cognitiva.<\/p>\n<ul data-path-to-node=\"41\">\n<li>\n<p data-path-to-node=\"41,0,0\"><b data-path-to-node=\"41,0,0\" data-index-in-node=\"0\">Metodolog\u00eda:<\/b> Se mide la velocidad de marcha habitual del paciente. Posteriormente, se le pide que camine la misma distancia mientras realiza una tarea cognitiva (p. ej., restar de 3 en 3 a partir de 100, o nombrar animales) o una tarea motora secundaria (p. ej., llevar un vaso de agua).<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p data-path-to-node=\"41,1,0\"><b data-path-to-node=\"41,1,0\" data-index-in-node=\"0\">Costo de la Doble Tarea (Dual-Task Cost):<\/b> Se calcula como el porcentaje de reducci\u00f3n de la velocidad o la alteraci\u00f3n del ritmo.<\/p>\n<div data-path-to-node=\"41,1,1\">\n<div class=\"math-block\" data-math=\"\\text{Doble Tarea Costo (\\%)} = \\frac{\\text{Velocidad Marcha Simple} - \\text{Velocidad Doble Tarea}}{\\text{Velocidad Marcha Simple}} \\times 100\">Doble Tarea Costo (\\%) = [ (Velocidad Marcha Simple &#8211; Velocidad Doble Tarea) \/ (Velocidad Marcha Simple)\u00a0 ] x 100<\/div>\n<\/div>\n<\/li>\n<li>\n<p data-path-to-node=\"41,2,0\"><b data-path-to-node=\"41,2,0\" data-index-in-node=\"0\">Significaci\u00f3n:<\/b> Un incremento significativo del costo (&gt; 15-20%) o la detenci\u00f3n completa de la marcha al hablar (<i data-path-to-node=\"41,2,0\" data-index-in-node=\"112\">\u00abStops walking when talking\u00bb<\/i>) evidencia un d\u00e9ficit en la atenci\u00f3n dividida y las funciones ejecutivas, siendo un marcador precoz de ca\u00eddas en pacientes con deterioro cognitivo leve, enfermedad de Alzheimer o Parkinson.<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<\/div><div class=\"fusion-text fusion-text-6\"><h3 style=\"text-align: center;\"><span style=\"color: #666699;\">4. Matriz Comparativa de Herramientas de Evaluaci\u00f3n<\/span><\/h3>\n<\/div>\n<div class=\"table-1\">\n<table width=\"100%\">\n<thead>\n<tr>\n<th align=\"left\">Herramienta<\/th>\n<th align=\"left\">Dominio principal<\/th>\n<th align=\"left\">Tiempo de aplicaci\u00f3n<\/th>\n<th align=\"left\">Punto de corte \/ Riesgo Alto<\/th>\n<th align=\"left\">Ventaja cl\u00ednica principal<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n<tbody>\n<tr>\n<td align=\"left\">Escala de Morse<\/td>\n<td align=\"left\">Riesgo hospitalario general<\/td>\n<td align=\"left\">2 &#8211; 3 min<\/td>\n<td align=\"left\"><span class=\"math-inline\" data-math=\"\\ge 45\" data-index-in-node=\"0\">\u2265 45<\/span>\u00a0puntos<\/td>\n<td align=\"left\">Tamizaje masivo y \u00e1gil por enfermer\u00eda.<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td align=\"left\">Timed Up and Go (TUG)<\/td>\n<td align=\"left\">Agilidad y equilibrio din\u00e1mico<\/td>\n<td align=\"left\">1 &#8211; 2 min<\/td>\n<td align=\"left\"><span class=\"math-inline\" data-math=\"&gt; 12 - 15\" data-index-in-node=\"0\">&gt; 12 &#8211; 15<\/span>\u00a0segundos<\/td>\n<td align=\"left\">Sencillo, reproducible, cuantificable.<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td align=\"left\">Escala de Berg (BBS)<\/td>\n<td align=\"left\">Equilibrio est\u00e1tico y din\u00e1mico<\/td>\n<td align=\"left\">15 &#8211; 20 min<\/td>\n<td align=\"left\"><span class=\"math-inline\" data-math=\"&lt; 45\" data-index-in-node=\"0\">&lt; 45<\/span> (Riesgo), <span class=\"math-inline\" data-math=\"&lt; 40\" data-index-in-node=\"15\">&lt; 40<\/span>\u00a0(Alto)<\/td>\n<td align=\"left\">Alta sensibilidad en rehabilitaci\u00f3n neurol\u00f3gica.<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td align=\"left\">Escala de Tinetti (POMA)<\/td>\n<td align=\"left\">Marcha y equilibrio semiol\u00f3gico<\/td>\n<td align=\"left\">10 &#8211; 15 min<\/td>\n<td align=\"left\"><span class=\"math-inline\" data-math=\"&lt; 19\" data-index-in-node=\"0\">&lt; 19<\/span>\u00a0puntos<\/td>\n<td align=\"left\">Discrimina entre fallo vestibular, motor o de marcha.<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td align=\"left\">Doble Tarea (Dual-Task)<\/td>\n<td align=\"left\">Integraci\u00f3n neuro-cognitiva<\/td>\n<td align=\"left\">5 min<\/td>\n<td align=\"left\">Reducci\u00f3n de velocidad <span class=\"math-inline\" data-math=\"&gt; 20\\%\" data-index-in-node=\"23\">&gt; 20 %<\/span><\/td>\n<td align=\"left\">\n<table data-path-to-node=\"44\">\n<tbody>\n<tr>\n<td><span data-path-to-node=\"44,5,4,0\">Detecta riesgo latente en deterioro cognitivo.<\/span><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/div>\n<div class=\"fusion-text fusion-text-7\"><h3 style=\"text-align: center;\" data-path-to-node=\"46\"><span style=\"color: #666699;\">5. Factores Contribuyentes Intr\u00ednsecos y Extr\u00ednsecos<\/span><\/h3>\n<p data-path-to-node=\"47\">La evaluaci\u00f3n de la marcha no puede desligarse del an\u00e1lisis hol\u00edstico de los factores determinantes que alteran la biomec\u00e1nica postural:<\/p>\n<h4 data-path-to-node=\"49\">A. Sarcopenia y Dinapenia<\/h4>\n<p data-path-to-node=\"50\">La p\u00e9rdida de masa muscular (sarcopenia) y, fundamentalmente, la p\u00e9rdida de fuerza y calidad muscular (dinapenia), alineada con los criterios del grupo de trabajo europeo <b data-path-to-node=\"50\" data-index-in-node=\"171\">EWGSOP2<\/b>, altera los generadores de fuerza r\u00e1pida necesarios para aplicar la <i data-path-to-node=\"50\" data-index-in-node=\"247\">estrategia de tobillo<\/i>, la <i data-path-to-node=\"50\" data-index-in-node=\"273\">estrategia de cadera<\/i> o el <i data-path-to-node=\"50\" data-index-in-node=\"299\">paso compensatorio<\/i> ante una perturbaci\u00f3n del equilibrio.<\/p>\n<h4 data-path-to-node=\"51\">B. Polifarmacia y F\u00e1rmacos de Alto Riesgo de Ca\u00edda (FRIDs)<\/h4>\n<p data-path-to-node=\"52\">La revisi\u00f3n sistem\u00e1tica de la prescripci\u00f3n es un componente cr\u00edtico de la Meta 6. F\u00e1rmacos neurotr\u00f3picos como las benzodiazepinas, los hipn\u00f3ticos no benzodiazep\u00ednicos (f\u00e1rmacos Z), los antipsic\u00f3ticos, los antidepresivos y los anticonvulsivantes incrementan el riesgo de ca\u00eddas al alterar el sensorio, enlentecer los tiempos de reacci\u00f3n y deteriorar la coordinaci\u00f3n motora. Asimismo, los antihipertensivos y diur\u00e9ticos a dosis no ajustadas provocan hipotensi\u00f3n ortost\u00e1tica, provocando s\u00edncopes o pres\u00edncopes al adoptar la bipedestaci\u00f3n.<\/p>\n<h4 data-path-to-node=\"53\">C. Entorno Hospitalario e Iatrogenia Ambiental<\/h4>\n<p data-path-to-node=\"54\">La presencia de l\u00edneas arteriales, cat\u00e9teres venosos en miembros inferiores, sondas vesicales y soportes de suero con ruedas pesadas act\u00faa como una traba f\u00edsica durante la deambulaci\u00f3n. A esto se suma el uso de calzado inadecuado (puelchas de suela lisa, pantuflas desabrochadas) e iluminaci\u00f3n deficiente en los trayectos hacia el sanitario.<\/p>\n<\/div><div class=\"fusion-text fusion-text-8\"><h3 style=\"text-align: center;\" data-path-to-node=\"56\"><span style=\"color: #666699;\">6. Plan de Intervenci\u00f3n Multidisciplinario y Prevenci\u00f3n no Coercitiva<\/span><\/h3>\n<p data-path-to-node=\"57\">La Meta 6 no se cumple restringiendo al paciente a la cama ni colocando barandillas r\u00edgidas que motiven al paciente confuso a saltarlas desde una mayor altura. La prevenci\u00f3n humanizada requiere un protocolo activo y multinivel:<\/p>\n<ol start=\"1\" data-path-to-node=\"58\">\n<li>\n<p data-path-to-node=\"58,0,0\"><b data-path-to-node=\"58,0,0\" data-index-in-node=\"0\">Revisi\u00f3n y Deprescripci\u00f3n Farmacol\u00f3gica (Criterios STOPP\/START):<\/b> Reducir o discontinuar progresivamente los f\u00e1rmacos psicotr\u00f3picos innecesarios y optimizar la pauta de antihipertensivos.<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p data-path-to-node=\"58,1,0\"><b data-path-to-node=\"58,1,0\" data-index-in-node=\"0\">Prescripci\u00f3n de Ejercicio F\u00edsico Terap\u00e9utico (Programas Otago y Stepping On):<\/b> Implementaci\u00f3n de rutinas de fortalecimiento conc\u00e9ntrico y exc\u00e9ntrico de miembros inferiores (\u00e9nfasis en cuadriceps, tr\u00edceps sural y gl\u00fateo medio) combinado con entrenamiento de equilibrio din\u00e1mico y reeducaci\u00f3n de la marcha.<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p data-path-to-node=\"58,2,0\"><b data-path-to-node=\"58,2,0\" data-index-in-node=\"0\">Modificaci\u00f3n del Entorno Inmediato:<\/b> Garantizar iluminaci\u00f3n nocturna en el sensor de movimiento, timbres de llamada al alcance de la mano, barras de apoyo bien ancladas en ba\u00f1o y pasillos, y eliminaci\u00f3n de alfombras sueltas u obst\u00e1culos.<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p data-path-to-node=\"58,3,0\"><b data-path-to-node=\"58,3,0\" data-index-in-node=\"0\">Prescripci\u00f3n de Dispositivos de Asistencia Adecuados:<\/b> Selecci\u00f3n, adaptaci\u00f3n biomec\u00e1nica y entrenamiento en el uso de bastones, andadores de dos o cuatro ruedas seg\u00fan el tipo de at\u00e1xia o d\u00e9ficit motor, asegurando que la altura del agarre coincida con la ap\u00f3fisis estiloides del radio.<\/p>\n<\/li>\n<\/ol>\n<\/div><\/div><\/div><div class=\"fusion-layout-column fusion_builder_column fusion-builder-column-5 fusion_builder_column_1_6 1_6 fusion-flex-column\" style=\"--awb-bg-size:cover;--awb-width-large:16.666666666667%;--awb-margin-top-large:0px;--awb-spacing-right-large:11.52%;--awb-margin-bottom-large:20px;--awb-spacing-left-large:11.52%;--awb-width-medium:16.666666666667%;--awb-order-medium:0;--awb-spacing-right-medium:11.52%;--awb-spacing-left-medium:11.52%;--awb-width-small:100%;--awb-order-small:0;--awb-spacing-right-small:1.92%;--awb-spacing-left-small:1.92%;\"><div class=\"fusion-column-wrapper fusion-column-has-shadow fusion-flex-justify-content-flex-start fusion-content-layout-column\"><\/div><\/div><\/div><\/div><div class=\"fusion-fullwidth fullwidth-box fusion-builder-row-3 fusion-flex-container has-pattern-background has-mask-background nonhundred-percent-fullwidth non-hundred-percent-height-scrolling\" style=\"--awb-border-radius-top-left:0px;--awb-border-radius-top-right:0px;--awb-border-radius-bottom-right:0px;--awb-border-radius-bottom-left:0px;--awb-flex-wrap:wrap;\" ><div class=\"fusion-builder-row fusion-row fusion-flex-align-items-flex-start fusion-flex-content-wrap\" style=\"max-width:1248px;margin-left: calc(-4% \/ 2 );margin-right: calc(-4% \/ 2 );\"><div class=\"fusion-layout-column fusion_builder_column fusion-builder-column-6 fusion_builder_column_1_6 1_6 fusion-flex-column\" style=\"--awb-bg-size:cover;--awb-width-large:16.666666666667%;--awb-margin-top-large:0px;--awb-spacing-right-large:11.52%;--awb-margin-bottom-large:20px;--awb-spacing-left-large:11.52%;--awb-width-medium:16.666666666667%;--awb-order-medium:0;--awb-spacing-right-medium:11.52%;--awb-spacing-left-medium:11.52%;--awb-width-small:100%;--awb-order-small:0;--awb-spacing-right-small:1.92%;--awb-spacing-left-small:1.92%;\"><div class=\"fusion-column-wrapper fusion-column-has-shadow fusion-flex-justify-content-flex-start fusion-content-layout-column\"><\/div><\/div><div class=\"fusion-layout-column fusion_builder_column fusion-builder-column-7 fusion_builder_column_2_3 2_3 fusion-flex-column\" style=\"--awb-bg-size:cover;--awb-width-large:66.666666666667%;--awb-margin-top-large:0px;--awb-spacing-right-large:2.88%;--awb-margin-bottom-large:20px;--awb-spacing-left-large:2.88%;--awb-width-medium:66.666666666667%;--awb-order-medium:0;--awb-spacing-right-medium:2.88%;--awb-spacing-left-medium:2.88%;--awb-width-small:100%;--awb-order-small:0;--awb-spacing-right-small:1.92%;--awb-spacing-left-small:1.92%;\"><div class=\"fusion-column-wrapper fusion-column-has-shadow fusion-flex-justify-content-flex-start fusion-content-layout-column\"><div class=\"fusion-text fusion-text-9\"><h2 data-path-to-node=\"60\"><span style=\"color: #333399;\">Conclusi\u00f3n<\/span><\/h2>\n<p data-path-to-node=\"61\">Evaluar la marcha y el equilibrio de un paciente no es un simple procedimiento t\u00e9cnico ni el llenado sistem\u00e1tico de una planilla para cumplir con una auditor\u00eda externa. <b data-path-to-node=\"61\" data-index-in-node=\"169\">Es un acto profundo de empat\u00eda, escucha cl\u00ednica y restituci\u00f3n de la libertad.<\/b><\/p>\n<p data-path-to-node=\"62\">Cuando un paciente cae en una instituci\u00f3n de salud, la fractura m\u00e1s grave no siempre ocurre en el f\u00e9mur; se quiebra la dignidad, el sentimiento de autoeficacia y la confianza del ser humano en su propia autonom\u00eda. La respuesta tradicional de los sistemas asistenciales ante el miedo al fallo ha sido la restricci\u00f3n: atar al paciente a la silla, subir las cuatro barandillas, indicarle que \u00abno se mueva\u00bb o mantenerlo en un encamamiento prolongado. Esta conducta, disfrazada de prudencia, constituye una forma de violencia institucional silenciosa que acelera la atrofia muscular, el delirium y la declinaci\u00f3n funcional irreversible.<\/p>\n<p data-path-to-node=\"63\">Desde <b data-path-to-node=\"63\" data-index-in-node=\"9\">Fundaci\u00f3n SPINE<\/b>, sostenemos con vehemencia que la verdadera <b data-path-to-node=\"63\" data-index-in-node=\"69\">Seguridad del Paciente<\/b> no es la ausencia de movimiento, sino el movimiento seguro, acompa\u00f1ado y respetuoso. Cumplir de forma aut\u00e9ntica con la <b data-path-to-node=\"63\" data-index-in-node=\"211\">Meta Internacional N\u00b0 6<\/b> exige transformar nuestra mirada cl\u00ednica:<\/p>\n<ul data-path-to-node=\"64\">\n<li>\n<p data-path-to-node=\"64,0,0\">Dejar de ver al paciente como un \u00abriesgo de ca\u00edda\u00bb y comenzar a verlo como una persona con una biomec\u00e1nica particular que necesita ser comprendida y fortalecida.<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p data-path-to-node=\"64,1,0\">Sustituir la contenci\u00f3n mec\u00e1nica por la presencia humana, el entrenamiento kinesiol\u00f3gico y el ajuste ambiental.<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p data-path-to-node=\"64,2,0\">Comprender que cada paso que un paciente vuelve a dar con estabilidad y sin miedo es una victoria de la ciencia m\u00e9dica, de la calidad asistencial y, por encima de todo, de la <b data-path-to-node=\"64,2,0\" data-index-in-node=\"175\">humanizaci\u00f3n de la medicina<\/b>.<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p>\u00a1HASTA PRONTO!<\/p>\n<\/div><\/div><\/div><div class=\"fusion-layout-column fusion_builder_column fusion-builder-column-8 fusion_builder_column_1_6 1_6 fusion-flex-column\" style=\"--awb-bg-size:cover;--awb-width-large:16.666666666667%;--awb-margin-top-large:0px;--awb-spacing-right-large:11.52%;--awb-margin-bottom-large:20px;--awb-spacing-left-large:11.52%;--awb-width-medium:16.666666666667%;--awb-order-medium:0;--awb-spacing-right-medium:11.52%;--awb-spacing-left-medium:11.52%;--awb-width-small:100%;--awb-order-small:0;--awb-spacing-right-small:1.92%;--awb-spacing-left-small:1.92%;\"><div class=\"fusion-column-wrapper fusion-column-has-shadow fusion-flex-justify-content-flex-start fusion-content-layout-column\"><\/div><\/div><\/div><\/div><div class=\"fusion-fullwidth fullwidth-box fusion-builder-row-4 fusion-flex-container has-pattern-background has-mask-background nonhundred-percent-fullwidth non-hundred-percent-height-scrolling\" style=\"--awb-border-radius-top-left:0px;--awb-border-radius-top-right:0px;--awb-border-radius-bottom-right:0px;--awb-border-radius-bottom-left:0px;--awb-flex-wrap:wrap;\" ><div class=\"fusion-builder-row fusion-row fusion-flex-align-items-flex-start fusion-flex-content-wrap\" style=\"max-width:1248px;margin-left: calc(-4% \/ 2 );margin-right: calc(-4% \/ 2 );\"><div class=\"fusion-layout-column fusion_builder_column fusion-builder-column-9 fusion_builder_column_1_6 1_6 fusion-flex-column\" style=\"--awb-bg-size:cover;--awb-width-large:16.666666666667%;--awb-margin-top-large:0px;--awb-spacing-right-large:11.52%;--awb-margin-bottom-large:20px;--awb-spacing-left-large:11.52%;--awb-width-medium:16.666666666667%;--awb-order-medium:0;--awb-spacing-right-medium:11.52%;--awb-spacing-left-medium:11.52%;--awb-width-small:100%;--awb-order-small:0;--awb-spacing-right-small:1.92%;--awb-spacing-left-small:1.92%;\"><div class=\"fusion-column-wrapper fusion-column-has-shadow fusion-flex-justify-content-flex-start fusion-content-layout-column\"><\/div><\/div><div class=\"fusion-layout-column fusion_builder_column fusion-builder-column-10 fusion_builder_column_2_3 2_3 fusion-flex-column\" style=\"--awb-bg-size:cover;--awb-width-large:66.666666666667%;--awb-margin-top-large:0px;--awb-spacing-right-large:2.88%;--awb-margin-bottom-large:20px;--awb-spacing-left-large:2.88%;--awb-width-medium:66.666666666667%;--awb-order-medium:0;--awb-spacing-right-medium:2.88%;--awb-spacing-left-medium:2.88%;--awb-width-small:100%;--awb-order-small:0;--awb-spacing-right-small:1.92%;--awb-spacing-left-small:1.92%;\"><div class=\"fusion-column-wrapper fusion-column-has-shadow fusion-flex-justify-content-flex-start fusion-content-layout-column\"><div class=\"fusion-image-element \" style=\"--awb-caption-title-font-family:var(--h2_typography-font-family);--awb-caption-title-font-weight:var(--h2_typography-font-weight);--awb-caption-title-font-style:var(--h2_typography-font-style);--awb-caption-title-size:var(--h2_typography-font-size);--awb-caption-title-transform:var(--h2_typography-text-transform);--awb-caption-title-line-height:var(--h2_typography-line-height);--awb-caption-title-letter-spacing:var(--h2_typography-letter-spacing);\"><span class=\" fusion-imageframe imageframe-none imageframe-2 hover-type-none\"><img decoding=\"async\" width=\"2560\" height=\"1396\" title=\"INFO BLOG MARTES JULIO\" src=\"http:\/\/fundacionspine.org\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/INFO-BLOG-MARTES-JULIO-scaled.png\" alt class=\"img-responsive wp-image-5609\" srcset=\"https:\/\/fundacionspine.org\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/INFO-BLOG-MARTES-JULIO-200x109.png 200w, https:\/\/fundacionspine.org\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/INFO-BLOG-MARTES-JULIO-400x218.png 400w, https:\/\/fundacionspine.org\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/INFO-BLOG-MARTES-JULIO-600x327.png 600w, https:\/\/fundacionspine.org\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/INFO-BLOG-MARTES-JULIO-800x436.png 800w, https:\/\/fundacionspine.org\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/INFO-BLOG-MARTES-JULIO-1200x655.png 1200w, https:\/\/fundacionspine.org\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/INFO-BLOG-MARTES-JULIO-scaled.png 2560w\" sizes=\"(max-width: 640px) 100vw, 800px\" \/><\/span><\/div><\/div><\/div><div class=\"fusion-layout-column fusion_builder_column fusion-builder-column-11 fusion_builder_column_1_6 1_6 fusion-flex-column\" style=\"--awb-bg-size:cover;--awb-width-large:16.666666666667%;--awb-margin-top-large:0px;--awb-spacing-right-large:11.52%;--awb-margin-bottom-large:20px;--awb-spacing-left-large:11.52%;--awb-width-medium:16.666666666667%;--awb-order-medium:0;--awb-spacing-right-medium:11.52%;--awb-spacing-left-medium:11.52%;--awb-width-small:100%;--awb-order-small:0;--awb-spacing-right-small:1.92%;--awb-spacing-left-small:1.92%;\"><div class=\"fusion-column-wrapper fusion-column-has-shadow fusion-flex-justify-content-flex-start fusion-content-layout-column\"><\/div><\/div><\/div><\/div><div class=\"fusion-fullwidth fullwidth-box fusion-builder-row-5 fusion-flex-container has-pattern-background has-mask-background nonhundred-percent-fullwidth non-hundred-percent-height-scrolling\" style=\"--awb-border-radius-top-left:0px;--awb-border-radius-top-right:0px;--awb-border-radius-bottom-right:0px;--awb-border-radius-bottom-left:0px;--awb-flex-wrap:wrap;\" ><div class=\"fusion-builder-row fusion-row fusion-flex-align-items-flex-start fusion-flex-content-wrap\" style=\"max-width:1248px;margin-left: calc(-4% \/ 2 );margin-right: calc(-4% \/ 2 );\"><div class=\"fusion-layout-column fusion_builder_column fusion-builder-column-12 fusion_builder_column_1_6 1_6 fusion-flex-column\" style=\"--awb-bg-size:cover;--awb-width-large:16.666666666667%;--awb-margin-top-large:0px;--awb-spacing-right-large:11.52%;--awb-margin-bottom-large:20px;--awb-spacing-left-large:11.52%;--awb-width-medium:16.666666666667%;--awb-order-medium:0;--awb-spacing-right-medium:11.52%;--awb-spacing-left-medium:11.52%;--awb-width-small:100%;--awb-order-small:0;--awb-spacing-right-small:1.92%;--awb-spacing-left-small:1.92%;\"><div class=\"fusion-column-wrapper fusion-column-has-shadow fusion-flex-justify-content-flex-start fusion-content-layout-column\"><\/div><\/div><div class=\"fusion-layout-column fusion_builder_column fusion-builder-column-13 fusion_builder_column_2_3 2_3 fusion-flex-column\" style=\"--awb-bg-size:cover;--awb-width-large:66.666666666667%;--awb-margin-top-large:0px;--awb-spacing-right-large:2.88%;--awb-margin-bottom-large:20px;--awb-spacing-left-large:2.88%;--awb-width-medium:66.666666666667%;--awb-order-medium:0;--awb-spacing-right-medium:2.88%;--awb-spacing-left-medium:2.88%;--awb-width-small:100%;--awb-order-small:0;--awb-spacing-right-small:1.92%;--awb-spacing-left-small:1.92%;\"><div class=\"fusion-column-wrapper fusion-column-has-shadow fusion-flex-justify-content-flex-start fusion-content-layout-column\"><div class=\"fusion-text fusion-text-10\"><h5 data-path-to-node=\"66\"><em>Citas Bibliogr\u00e1ficas y Fuentes de Autoridad Acad\u00e9mica<\/em><\/h5>\n<ol start=\"1\" data-path-to-node=\"67\">\n<li>\n<p data-path-to-node=\"67,0,0\"><b data-path-to-node=\"67,0,0\" data-index-in-node=\"0\">Joint Commission International.<\/b> (2020). <i data-path-to-node=\"67,0,0\" data-index-in-node=\"40\">Joint Commission International Accreditation Standards for Hospitals<\/i> (7th Edition). International Patient Safety Goals (IPSG.6: Reduce the risk of patient harm resulting from falls).<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p data-path-to-node=\"67,1,0\"><b data-path-to-node=\"67,1,0\" data-index-in-node=\"0\">Tinetti, M. E.<\/b> (1986). Performance-oriented assessment of mobility problems in elderly patients. <i data-path-to-node=\"67,1,0\" data-index-in-node=\"97\">Journal of the American Geriatrics Society<\/i>, 34(2), 119-126.<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p data-path-to-node=\"67,2,0\"><b data-path-to-node=\"67,2,0\" data-index-in-node=\"0\">Podsiadlo, D., &amp; Richardson, S.<\/b> (1991). The Timed \u00abUp &amp; Go\u00bb: a test of basic functional mobility for frail elderly persons. <i data-path-to-node=\"67,2,0\" data-index-in-node=\"124\">Journal of the American Geriatrics Society<\/i>, 39(2), 142-148.<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p data-path-to-node=\"67,3,0\"><b data-path-to-node=\"67,3,0\" data-index-in-node=\"0\">Berg, K. O., Wood-Dauphinee, S. L., Williams, J. I., &amp; Maki, B.<\/b> (1992). Measuring balance in the elderly: validation of an instrument. <i data-path-to-node=\"67,3,0\" data-index-in-node=\"135\">Canadian Journal of Public Health<\/i>, 83(S2), S7-11.<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p data-path-to-node=\"67,4,0\"><b data-path-to-node=\"67,4,0\" data-index-in-node=\"0\">Cruz-Jentoft, A. J., Bahat, G., Bauer, J., Boirie, Y., Bruy\u00e8re, O., Cederholm, T., &#8230; &amp; Writing Group for the European Working Group on Sarcopenia in Older People 2 (EWGSOP2).<\/b> (2019). Sarcopenia: revised European consensus on definition and diagnosis. <i data-path-to-node=\"67,4,0\" data-index-in-node=\"253\">Age and Ageing<\/i>, 48(1), 16-31.<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p data-path-to-node=\"67,5,0\"><b data-path-to-node=\"67,5,0\" data-index-in-node=\"0\">Montero-Odasso, M., van der Velde, N., Alexander, N. B., Becker, C., Blain, H., Boreskie, K. F., &#8230; &amp; World Guidelines for Falls Prevention and Management Task Force.<\/b> (2022). World guidelines for falls prevention and management for older adults: a global initiative. <i data-path-to-node=\"67,5,0\" data-index-in-node=\"268\">Age and Ageing<\/i>, 51(9), afac205.<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p data-path-to-node=\"67,6,0\"><b data-path-to-node=\"67,6,0\" data-index-in-node=\"0\">American Geriatrics Society &amp; British Geriatrics Society.<\/b> (2011). Summary of the Updated American Geriatrics Society\/British Geriatrics Society clinical practice guideline for prevention of falls in older persons. <i data-path-to-node=\"67,6,0\" data-index-in-node=\"214\">Journal of the American Geriatrics Society<\/i>, 59(1), 148-157.<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p data-path-to-node=\"67,7,0\"><b data-path-to-node=\"67,7,0\" data-index-in-node=\"0\">Organizaci\u00f3n Mundial de la Salud (OMS).<\/b> (2021). <i data-path-to-node=\"67,7,0\" data-index-in-node=\"48\">Step Safely: strategies for preventing and managing falls across the life-course<\/i>. World Health Organization. License: CC BY-NC-SA 3.0 IGO.<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p data-path-to-node=\"67,8,0\"><b data-path-to-node=\"67,8,0\" data-index-in-node=\"0\">Duncan, P. W., Weiner, D. K., Chandler, J., &amp; Studenski, S.<\/b> (1990). Functional reach: a new clinical measure of balance. <i data-path-to-node=\"67,8,0\" data-index-in-node=\"121\">Journal of Gerontology<\/i>, 45(6), M192-M197.<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p data-path-to-node=\"67,9,0\"><b data-path-to-node=\"67,9,0\" data-index-in-node=\"0\">Ganz, D. A., &amp; Latham, N. K.<\/b> (2020). Prevention of Falls in Community-Dwelling Older Adults. <i data-path-to-node=\"67,9,0\" data-index-in-node=\"93\">The New England Journal of Medicine<\/i>, 382(8), 734-743.<\/p>\n<\/li>\n<\/ol>\n<\/div><\/div><\/div><div class=\"fusion-layout-column fusion_builder_column fusion-builder-column-14 fusion_builder_column_1_6 1_6 fusion-flex-column\" style=\"--awb-bg-size:cover;--awb-width-large:16.666666666667%;--awb-margin-top-large:0px;--awb-spacing-right-large:11.52%;--awb-margin-bottom-large:20px;--awb-spacing-left-large:11.52%;--awb-width-medium:16.666666666667%;--awb-order-medium:0;--awb-spacing-right-medium:11.52%;--awb-spacing-left-medium:11.52%;--awb-width-small:100%;--awb-order-small:0;--awb-spacing-right-small:1.92%;--awb-spacing-left-small:1.92%;\"><div class=\"fusion-column-wrapper fusion-column-has-shadow fusion-flex-justify-content-flex-start fusion-content-layout-column\"><\/div><\/div><\/div><\/div><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"","protected":false},"author":2,"featured_media":5604,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[20],"tags":[],"class_list":["post-5603","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-seguridad"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fundacionspine.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5603","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fundacionspine.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fundacionspine.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fundacionspine.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fundacionspine.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5603"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/fundacionspine.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5603\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5611,"href":"https:\/\/fundacionspine.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5603\/revisions\/5611"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fundacionspine.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5604"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fundacionspine.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5603"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fundacionspine.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5603"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fundacionspine.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5603"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}