{"id":5652,"date":"2026-08-18T09:00:02","date_gmt":"2026-08-18T12:00:02","guid":{"rendered":"https:\/\/fundacionspine.org\/?p=5652"},"modified":"2026-08-17T13:06:31","modified_gmt":"2026-08-17T16:06:31","slug":"calculo-y-uso-de-la-tasa-de-eventos-adversos-con-la-metodologia-gtt","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fundacionspine.org\/index.php\/2026\/08\/18\/calculo-y-uso-de-la-tasa-de-eventos-adversos-con-la-metodologia-gtt\/","title":{"rendered":"C\u00e1lculo y uso de la Tasa de Eventos Adversos con la metodolog\u00eda GTT"},"content":{"rendered":"<p><div class=\"fusion-fullwidth fullwidth-box fusion-builder-row-1 fusion-flex-container has-pattern-background has-mask-background nonhundred-percent-fullwidth non-hundred-percent-height-scrolling\" style=\"--awb-border-radius-top-left:0px;--awb-border-radius-top-right:0px;--awb-border-radius-bottom-right:0px;--awb-border-radius-bottom-left:0px;--awb-flex-wrap:wrap;\" ><div class=\"fusion-builder-row fusion-row fusion-flex-align-items-flex-start fusion-flex-content-wrap\" style=\"max-width:1248px;margin-left: calc(-4% \/ 2 );margin-right: calc(-4% \/ 2 );\"><div class=\"fusion-layout-column fusion_builder_column fusion-builder-column-0 fusion_builder_column_1_6 1_6 fusion-flex-column\" style=\"--awb-bg-size:cover;--awb-width-large:16.666666666667%;--awb-margin-top-large:0px;--awb-spacing-right-large:11.52%;--awb-margin-bottom-large:20px;--awb-spacing-left-large:11.52%;--awb-width-medium:16.666666666667%;--awb-order-medium:0;--awb-spacing-right-medium:11.52%;--awb-spacing-left-medium:11.52%;--awb-width-small:100%;--awb-order-small:0;--awb-spacing-right-small:1.92%;--awb-spacing-left-small:1.92%;\"><div class=\"fusion-column-wrapper fusion-column-has-shadow fusion-flex-justify-content-flex-start fusion-content-layout-column\"><\/div><\/div><div class=\"fusion-layout-column fusion_builder_column fusion-builder-column-1 fusion_builder_column_2_3 2_3 fusion-flex-column\" style=\"--awb-bg-size:cover;--awb-width-large:66.666666666667%;--awb-margin-top-large:0px;--awb-spacing-right-large:2.88%;--awb-margin-bottom-large:20px;--awb-spacing-left-large:2.88%;--awb-width-medium:66.666666666667%;--awb-order-medium:0;--awb-spacing-right-medium:2.88%;--awb-spacing-left-medium:2.88%;--awb-width-small:100%;--awb-order-small:0;--awb-spacing-right-small:1.92%;--awb-spacing-left-small:1.92%;\"><div class=\"fusion-column-wrapper fusion-column-has-shadow fusion-flex-justify-content-flex-start fusion-content-layout-column\"><div class=\"fusion-text fusion-text-1\"><h2><span class=\"citation-136 citation-end-136\" style=\"color: #333399;\">Introducci\u00f3n al tema<\/span><\/h2>\n<p data-path-to-node=\"3\">En el complejo ecosistema de la atenci\u00f3n m\u00e9dica contempor\u00e1nea, la premisa fundamental enunciada desde los or\u00edgenes de la medicina \u2014<i data-path-to-node=\"3\" data-index-in-node=\"131\">Primum non nocere<\/i>\u2014 sigue siendo el pilar de la \u00e9tica asistencial. Sin embargo, la brecha entre la intenci\u00f3n terap\u00e9utica y la realidad del cuidado hospitalario contin\u00faa representando uno de los mayores desaf\u00edos \u00e9ticos y asistenciales de la salud p\u00fablica global. Los Eventos Adversos (EA), definidos como lesiones o da\u00f1os no intencionados derivados de la atenci\u00f3n de la salud y no de la enfermedad de base del paciente, menoscaban la seguridad del paciente, prolongan las estancias hospitalarias, incrementan exponencialmente los costos sanitarios y, lo que es a\u00fan m\u00e1s devastador, resquebrajan la confianza entre la persona cuidada y el equipo de salud.<\/p>\n<p id=\"p-rc_2654d3071d165139-41\" data-path-to-node=\"4\">Hist\u00f3ricamente, los centros asistenciales han dependido del reporte voluntario de incidentes para estimar la magnitud de los da\u00f1os sufridos por los pacientes. No obstante, la evidencia cient\u00edfica ha demostrado ampliamente la ineficacia del reporte voluntario como \u00fanico mecanismo de medici\u00f3n. <span class=\"citation-135\">Este tipo de notificaci\u00f3n captura habitualmente menos del 10% al 20% de los eventos reales, sesg\u00e1ndose hacia eventos muy graves o incidentes sin da\u00f1o (<\/span><i data-path-to-node=\"4\" data-index-in-node=\"444\"><span class=\"citation-135\">near misses<\/span><\/i><span class=\"citation-135 citation-end-135\">), lo que genera una ilusi\u00f3n de seguridad sustentada en el subregistro estructural.<\/span><\/p>\n<p id=\"p-rc_2654d3071d165139-42\" data-path-to-node=\"5\"><span class=\"citation-134\">Ante esta limitaci\u00f3n, el <\/span><i data-path-to-node=\"5\" data-index-in-node=\"25\"><span class=\"citation-134\">Institute for Healthcare Improvement<\/span><\/i><span class=\"citation-134\"> (IHI) de Estados Unidos desarroll\u00f3 la metodolog\u00eda <\/span><b data-path-to-node=\"5\" data-index-in-node=\"112\"><span class=\"citation-134\">Global Trigger Tool (GTT)<\/span><\/b><span class=\"citation-134 citation-end-134\"> (Herramienta de Disparadores Globales).<\/span> Dise\u00f1ada como una t\u00e9cnica de revisi\u00f3n retrospectiva y sistem\u00e1tica de historias cl\u00ednicas basada en \u00abdisparadores\u00bb o pistas anal\u00edticas, la GTT revolucion\u00f3 la epidemiolog\u00eda del da\u00f1o hospitalario al demostrar que la tasa de eventos adversos era sustancialmente mayor a la estimada mediante m\u00e9todos tradicionales.<\/p>\n<p data-path-to-node=\"6\">Para las instituciones comprometidas con la Calidad Asistencial y la Humanizaci\u00f3n de la Atenci\u00f3n \u2014ejes doctrinarios de la <b data-path-to-node=\"6\" data-index-in-node=\"122\">Fundaci\u00f3n SPINE<\/b>\u2014 la medici\u00f3n precisa del da\u00f1o mediante la GTT no representa un mero ejercicio matem\u00e1tico o punitivo. Por el contrario, constituye una herramienta epistemol\u00f3gica y \u00e9tica imprescindible: solo midiendo con rigor epidemiol\u00f3gico el sufrimiento evitable que provocamos en los procesos asistenciales podemos construir sistemas de salud genuinamente seguros, compasivos y centrados en la dignidad humana.<\/p>\n<\/div><\/div><\/div><div class=\"fusion-layout-column fusion_builder_column fusion-builder-column-2 fusion_builder_column_1_6 1_6 fusion-flex-column\" style=\"--awb-bg-size:cover;--awb-width-large:16.666666666667%;--awb-margin-top-large:0px;--awb-spacing-right-large:11.52%;--awb-margin-bottom-large:20px;--awb-spacing-left-large:11.52%;--awb-width-medium:16.666666666667%;--awb-order-medium:0;--awb-spacing-right-medium:11.52%;--awb-spacing-left-medium:11.52%;--awb-width-small:100%;--awb-order-small:0;--awb-spacing-right-small:1.92%;--awb-spacing-left-small:1.92%;\"><div class=\"fusion-column-wrapper fusion-column-has-shadow fusion-flex-justify-content-flex-start fusion-content-layout-column\"><\/div><\/div><\/div><\/div><div class=\"fusion-fullwidth fullwidth-box fusion-builder-row-2 fusion-flex-container has-pattern-background has-mask-background nonhundred-percent-fullwidth non-hundred-percent-height-scrolling\" style=\"--awb-border-radius-top-left:0px;--awb-border-radius-top-right:0px;--awb-border-radius-bottom-right:0px;--awb-border-radius-bottom-left:0px;--awb-flex-wrap:wrap;\" ><div class=\"fusion-builder-row fusion-row fusion-flex-align-items-flex-start fusion-flex-content-wrap\" style=\"max-width:1248px;margin-left: calc(-4% \/ 2 );margin-right: calc(-4% \/ 2 );\"><div class=\"fusion-layout-column fusion_builder_column fusion-builder-column-3 fusion_builder_column_1_6 1_6 fusion-flex-column\" style=\"--awb-bg-size:cover;--awb-width-large:16.666666666667%;--awb-margin-top-large:0px;--awb-spacing-right-large:11.52%;--awb-margin-bottom-large:20px;--awb-spacing-left-large:11.52%;--awb-width-medium:16.666666666667%;--awb-order-medium:0;--awb-spacing-right-medium:11.52%;--awb-spacing-left-medium:11.52%;--awb-width-small:100%;--awb-order-small:0;--awb-spacing-right-small:1.92%;--awb-spacing-left-small:1.92%;\"><div class=\"fusion-column-wrapper fusion-column-has-shadow fusion-flex-justify-content-flex-start fusion-content-layout-column\"><\/div><\/div><div class=\"fusion-layout-column fusion_builder_column fusion-builder-column-4 fusion_builder_column_2_3 2_3 fusion-flex-column\" style=\"--awb-bg-size:cover;--awb-width-large:66.666666666667%;--awb-margin-top-large:0px;--awb-spacing-right-large:2.88%;--awb-margin-bottom-large:20px;--awb-spacing-left-large:2.88%;--awb-width-medium:66.666666666667%;--awb-order-medium:0;--awb-spacing-right-medium:2.88%;--awb-spacing-left-medium:2.88%;--awb-width-small:100%;--awb-order-small:0;--awb-spacing-right-small:1.92%;--awb-spacing-left-small:1.92%;\"><div class=\"fusion-column-wrapper fusion-column-has-shadow fusion-flex-justify-content-flex-start fusion-content-layout-column\"><div class=\"fusion-text fusion-text-2\"><h2 data-path-to-node=\"9\"><span style=\"color: #333399;\">1. Fundamentos y arquitectura conceptual del GTT<\/span><\/h2>\n<p id=\"p-rc_2654d3071d165139-44\" data-path-to-node=\"10\">El <i data-path-to-node=\"10\" data-index-in-node=\"3\">IHI Global Trigger Tool<\/i> se basa en la identificaci\u00f3n de \u00abgatillos\u00bb o \u00abdisparadores\u00bb (<i data-path-to-node=\"10\" data-index-in-node=\"88\">triggers<\/i>) en las historias cl\u00ednicas de pacientes egresados. <span class=\"citation-132 citation-end-132\">Un disparador no es en s\u00ed mismo un evento adverso;<\/span> <span class=\"citation-131 citation-end-131\">es una pista, una se\u00f1al de alerta o una anomal\u00eda en el expediente cl\u00ednico que sugiere la presencia probable de un da\u00f1o no intencionado.<\/span><\/p>\n<p data-path-to-node=\"11\">Ejemplos cl\u00e1sicos de disparadores incluyen:<\/p>\n<ul data-path-to-node=\"12\">\n<li>\n<p data-path-to-node=\"12,0,0\"><b data-path-to-node=\"12,0,0\" data-index-in-node=\"0\">Muestras de laboratorio:<\/b> Ca\u00edda abrupta del hematocrito, elevaci\u00f3n brusca de la creatinina s\u00e9rica, INR mayor a 5.<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p id=\"p-rc_2654d3071d165139-45\" data-path-to-node=\"12,1,0\"><b data-path-to-node=\"12,1,0\" data-index-in-node=\"0\"><span class=\"citation-130 citation-end-130\">Prescripciones:<\/span><\/b> Administraci\u00f3n de naloxona, flumazenil, difenhidramina o fitomenadiona (vitamina K1).<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p data-path-to-node=\"12,2,0\"><b data-path-to-node=\"12,2,0\" data-index-in-node=\"0\">Atenci\u00f3n cl\u00ednica:<\/b> Transferencia no planificada a la Unidad de Terapia Intensiva (UTI), reingreso no programado dentro de los 30 d\u00edas, suspensi\u00f3n o cancelaci\u00f3n de un procedimiento quir\u00fargico, parada cardiorrespiratoria.<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p data-path-to-node=\"13\">El principio metodol\u00f3gico establece que la presencia de un disparador obliga al revisor a indagar en profundidad la secci\u00f3n correspondiente de la historia cl\u00ednica para determinar si efectivamente se produjo un evento adverso.<\/p>\n<p data-path-to-node=\"14\">El GTT de IHI est\u00e1 estructurado en <b data-path-to-node=\"14\" data-index-in-node=\"35\">m\u00f3dulos espec\u00edficos<\/b> que abarcan la totalidad del cuidado del paciente adulto internado:<\/p>\n<ol start=\"1\" data-path-to-node=\"15\">\n<li>\n<p data-path-to-node=\"15,0,0\"><b data-path-to-node=\"15,0,0\" data-index-in-node=\"0\">M\u00f3dulo General de Atenci\u00f3n:<\/b> Evaluaciones de ca\u00eddas, \u00falceras por presi\u00f3n, flebitis, reingresos.<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p id=\"p-rc_2654d3071d165139-46\" data-path-to-node=\"15,1,0\"><b data-path-to-node=\"15,1,0\" data-index-in-node=\"0\">M\u00f3dulo de Medicaci\u00f3n:<\/b> <span class=\"citation-129 citation-end-129\">Reacciones adversas a medicamentos, sobredosificaciones, errores en la administraci\u00f3n con da\u00f1o.<\/span><\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p data-path-to-node=\"15,2,0\"><b data-path-to-node=\"15,2,0\" data-index-in-node=\"0\">M\u00f3dulo Quir\u00fargico:<\/b> Infecciones de sitio quir\u00fargico, reintervenciones no programadas, complicaciones anest\u00e9sicas, hemorragias intraoperatorias.<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p data-path-to-node=\"15,3,0\"><b data-path-to-node=\"15,3,0\" data-index-in-node=\"0\">M\u00f3dulo de Cuidados Intensivos:<\/b> Neumon\u00eda asociada a ventilaci\u00f3n mec\u00e1nica, bacteriemias asociadas a cat\u00e9ter central, extubaciones accidentales.<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p data-path-to-node=\"15,4,0\"><b data-path-to-node=\"15,4,0\" data-index-in-node=\"0\">M\u00f3dulo de Urgencias:<\/b> Diagn\u00f3sticos omitidos, retrasos en el tratamiento definitivo.<\/p>\n<\/li>\n<\/ol>\n<\/div><\/div><\/div><div class=\"fusion-layout-column fusion_builder_column fusion-builder-column-5 fusion_builder_column_1_6 1_6 fusion-flex-column\" style=\"--awb-bg-size:cover;--awb-width-large:16.666666666667%;--awb-margin-top-large:0px;--awb-spacing-right-large:11.52%;--awb-margin-bottom-large:20px;--awb-spacing-left-large:11.52%;--awb-width-medium:16.666666666667%;--awb-order-medium:0;--awb-spacing-right-medium:11.52%;--awb-spacing-left-medium:11.52%;--awb-width-small:100%;--awb-order-small:0;--awb-spacing-right-small:1.92%;--awb-spacing-left-small:1.92%;\"><div class=\"fusion-column-wrapper fusion-column-has-shadow fusion-flex-justify-content-flex-start fusion-content-layout-column\"><\/div><\/div><\/div><\/div><div class=\"fusion-fullwidth fullwidth-box fusion-builder-row-3 fusion-flex-container has-pattern-background has-mask-background nonhundred-percent-fullwidth non-hundred-percent-height-scrolling\" style=\"--awb-border-radius-top-left:0px;--awb-border-radius-top-right:0px;--awb-border-radius-bottom-right:0px;--awb-border-radius-bottom-left:0px;--awb-flex-wrap:wrap;\" ><div class=\"fusion-builder-row fusion-row fusion-flex-align-items-flex-start fusion-flex-content-wrap\" style=\"max-width:1248px;margin-left: calc(-4% \/ 2 );margin-right: calc(-4% \/ 2 );\"><div class=\"fusion-layout-column fusion_builder_column fusion-builder-column-6 fusion_builder_column_1_6 1_6 fusion-flex-column\" style=\"--awb-bg-size:cover;--awb-width-large:16.666666666667%;--awb-margin-top-large:0px;--awb-spacing-right-large:11.52%;--awb-margin-bottom-large:20px;--awb-spacing-left-large:11.52%;--awb-width-medium:16.666666666667%;--awb-order-medium:0;--awb-spacing-right-medium:11.52%;--awb-spacing-left-medium:11.52%;--awb-width-small:100%;--awb-order-small:0;--awb-spacing-right-small:1.92%;--awb-spacing-left-small:1.92%;\"><div class=\"fusion-column-wrapper fusion-column-has-shadow fusion-flex-justify-content-flex-start fusion-content-layout-column\"><\/div><\/div><div class=\"fusion-layout-column fusion_builder_column fusion-builder-column-7 fusion_builder_column_2_3 2_3 fusion-flex-column\" style=\"--awb-bg-size:cover;--awb-width-large:66.666666666667%;--awb-margin-top-large:0px;--awb-spacing-right-large:2.88%;--awb-margin-bottom-large:20px;--awb-spacing-left-large:2.88%;--awb-width-medium:66.666666666667%;--awb-order-medium:0;--awb-spacing-right-medium:2.88%;--awb-spacing-left-medium:2.88%;--awb-width-small:100%;--awb-order-small:0;--awb-spacing-right-small:1.92%;--awb-spacing-left-small:1.92%;\"><div class=\"fusion-column-wrapper fusion-column-has-shadow fusion-flex-justify-content-flex-start fusion-content-layout-column\"><div class=\"fusion-text fusion-text-3\"><h2 data-path-to-node=\"16\"><span style=\"color: #333399;\">2. Protocolo de muestreo y metodolog\u00eda de revisi\u00f3n<\/span><\/h2>\n<p data-path-to-node=\"17\">Para garantizar la representatividad estad\u00edstica y la comparabilidad temporal de las tasas, el IHI establece un rigor metodol\u00f3gico estricto en el proceso de revisi\u00f3n:<\/p>\n<ul data-path-to-node=\"18\">\n<li>\n<p data-path-to-node=\"18,0,0\"><b data-path-to-node=\"18,0,0\" data-index-in-node=\"0\">Selecci\u00f3n de la Muestra:<\/b> Se deben seleccionar aleatoriamente <b data-path-to-node=\"18,0,0\" data-index-in-node=\"61\">20 historias cl\u00ednicas por mes<\/b> (divididas idealmente en 10 historias cada dos semanas) de pacientes adultos con estancia hospitalaria de al menos 24 horas y con el alta ya consolidada.<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p id=\"p-rc_2654d3071d165139-47\" data-path-to-node=\"18,1,0\"><b data-path-to-node=\"18,1,0\" data-index-in-node=\"0\"><span class=\"citation-128 citation-end-128\">Criterios de Exclusi\u00f3n:<\/span><\/b> Se excluyen habitualmente pacientes menores de 18 a\u00f1os (salvo adaptaci\u00f3n del m\u00f3dulo pedi\u00e1trico <i data-path-to-node=\"18,1,0\" data-index-in-node=\"119\">Pediatric Trigger Tool<\/i>), pacientes psiqui\u00e1tricos puros o aquellos cuya estancia hospitalaria haya sido inferior a un d\u00eda.<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p data-path-to-node=\"18,2,0\"><b data-path-to-node=\"18,2,0\" data-index-in-node=\"0\">Tiempo de Revisi\u00f3n:<\/b> El protocolo restringe el tiempo de revisi\u00f3n a <b data-path-to-node=\"18,2,0\" data-index-in-node=\"67\">20 minutos por historia cl\u00ednica<\/b>. Este l\u00edmite es intencional: evita la par\u00e1lisis por an\u00e1lisis y focaliza la atenci\u00f3n en la b\u00fasqueda de los disparadores estandarizados y la confirmaci\u00f3n del da\u00f1o asociado.<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p id=\"p-rc_2654d3071d165139-48\" data-path-to-node=\"18,3,0\"><b data-path-to-node=\"18,3,0\" data-index-in-node=\"0\">Composici\u00f3n del Equipo Revisor:<\/b> <span class=\"citation-127 citation-end-127\">La revisi\u00f3n la lleva a cabo un equipo primario de dos profesionales (generalmente enfermeros\/as o farmac\u00e9uticos\/as capacitados) que identifican disparadores y sugieren eventos adversos.<\/span> Posteriormente, un <b data-path-to-node=\"18,3,0\" data-index-in-node=\"237\">m\u00e9dico dictaminador<\/b> analiza los hallazgos para confirmar o rechazar la presencia del EA y asignar la severidad del da\u00f1o.<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<\/div><\/div><\/div><div class=\"fusion-layout-column fusion_builder_column fusion-builder-column-8 fusion_builder_column_1_6 1_6 fusion-flex-column\" style=\"--awb-bg-size:cover;--awb-width-large:16.666666666667%;--awb-margin-top-large:0px;--awb-spacing-right-large:11.52%;--awb-margin-bottom-large:20px;--awb-spacing-left-large:11.52%;--awb-width-medium:16.666666666667%;--awb-order-medium:0;--awb-spacing-right-medium:11.52%;--awb-spacing-left-medium:11.52%;--awb-width-small:100%;--awb-order-small:0;--awb-spacing-right-small:1.92%;--awb-spacing-left-small:1.92%;\"><div class=\"fusion-column-wrapper fusion-column-has-shadow fusion-flex-justify-content-flex-start fusion-content-layout-column\"><\/div><\/div><\/div><\/div><div class=\"fusion-fullwidth fullwidth-box fusion-builder-row-4 fusion-flex-container has-pattern-background has-mask-background nonhundred-percent-fullwidth non-hundred-percent-height-scrolling\" style=\"--awb-border-radius-top-left:0px;--awb-border-radius-top-right:0px;--awb-border-radius-bottom-right:0px;--awb-border-radius-bottom-left:0px;--awb-flex-wrap:wrap;\" ><div class=\"fusion-builder-row fusion-row fusion-flex-align-items-flex-start fusion-flex-content-wrap\" style=\"max-width:1248px;margin-left: calc(-4% \/ 2 );margin-right: calc(-4% \/ 2 );\"><div class=\"fusion-layout-column fusion_builder_column fusion-builder-column-9 fusion_builder_column_1_6 1_6 fusion-flex-column\" style=\"--awb-bg-size:cover;--awb-width-large:16.666666666667%;--awb-margin-top-large:0px;--awb-spacing-right-large:11.52%;--awb-margin-bottom-large:20px;--awb-spacing-left-large:11.52%;--awb-width-medium:16.666666666667%;--awb-order-medium:0;--awb-spacing-right-medium:11.52%;--awb-spacing-left-medium:11.52%;--awb-width-small:100%;--awb-order-small:0;--awb-spacing-right-small:1.92%;--awb-spacing-left-small:1.92%;\"><div class=\"fusion-column-wrapper fusion-column-has-shadow fusion-flex-justify-content-flex-start fusion-content-layout-column\"><\/div><\/div><div class=\"fusion-layout-column fusion_builder_column fusion-builder-column-10 fusion_builder_column_2_3 2_3 fusion-flex-column\" style=\"--awb-bg-size:cover;--awb-width-large:66.666666666667%;--awb-margin-top-large:0px;--awb-spacing-right-large:2.88%;--awb-margin-bottom-large:20px;--awb-spacing-left-large:2.88%;--awb-width-medium:66.666666666667%;--awb-order-medium:0;--awb-spacing-right-medium:2.88%;--awb-spacing-left-medium:2.88%;--awb-width-small:100%;--awb-order-small:0;--awb-spacing-right-small:1.92%;--awb-spacing-left-small:1.92%;\"><div class=\"fusion-column-wrapper fusion-column-has-shadow fusion-flex-justify-content-flex-start fusion-content-layout-column\"><div class=\"fusion-text fusion-text-4\"><h2 data-path-to-node=\"19\"><span style=\"color: #333399;\">3. Clasificaci\u00f3n del da\u00f1o: La escala del NCC MERP<\/span><\/h2>\n<p id=\"p-rc_2654d3071d165139-49\" data-path-to-node=\"20\"><span class=\"citation-126\">La metodolog\u00eda GTT utiliza la taxonom\u00eda desarrollada por el <\/span><i data-path-to-node=\"20\" data-index-in-node=\"60\"><span class=\"citation-126\">National Coordinating Council for Medication Error Reporting and Prevention<\/span><\/i><span class=\"citation-126 citation-end-126\"> (NCC MERP) para clasificar la gravedad de los eventos adversos.<\/span> A diferencia de las auditor\u00edas de error tradicional, el GTT <b data-path-to-node=\"20\" data-index-in-node=\"260\">solo registra eventos que produjeron da\u00f1o real en el paciente<\/b>, descartando las categor\u00edas A a D (que representan errores sin da\u00f1o o situaciones de riesgo).<\/p>\n<p data-path-to-node=\"21\">Las categor\u00edas de da\u00f1o ponderadas por el GTT son:<\/p>\n<blockquote>\n<p data-path-to-node=\"21\">[Categor\u00eda E]\n<\/p><\/blockquote>\n<p data-path-to-node=\"21\">Da\u00f1o temporal que requiri\u00f3 intervenci\u00f3n o tratamiento.<\/p>\n<blockquote>\n<p data-path-to-node=\"21\">[Categor\u00eda F]\n<\/p><\/blockquote>\n<p data-path-to-node=\"21\">Da\u00f1o temporal que requiri\u00f3 o prolong\u00f3 la hospitalizaci\u00f3n.<\/p>\n<blockquote>\n<p data-path-to-node=\"21\">[Categor\u00eda G]\n<\/p><\/blockquote>\n<p data-path-to-node=\"21\">Da\u00f1o permanente en el paciente.<\/p>\n<blockquote>\n<p data-path-to-node=\"21\">[Categor\u00eda H]\n<\/p><\/blockquote>\n<p data-path-to-node=\"21\">Evento que requiri\u00f3 intervenci\u00f3n vital para sostener la vida (ej. RCP).<\/p>\n<blockquote>\n<p data-path-to-node=\"21\">[Categor\u00eda I]\n<\/p><\/blockquote>\n<p data-path-to-node=\"21\">Evento adverso que contribuy\u00f3 a la muerte del paciente.<\/p>\n<\/div><\/div><\/div><div class=\"fusion-layout-column fusion_builder_column fusion-builder-column-11 fusion_builder_column_1_6 1_6 fusion-flex-column\" style=\"--awb-bg-size:cover;--awb-width-large:16.666666666667%;--awb-margin-top-large:0px;--awb-spacing-right-large:11.52%;--awb-margin-bottom-large:20px;--awb-spacing-left-large:11.52%;--awb-width-medium:16.666666666667%;--awb-order-medium:0;--awb-spacing-right-medium:11.52%;--awb-spacing-left-medium:11.52%;--awb-width-small:100%;--awb-order-small:0;--awb-spacing-right-small:1.92%;--awb-spacing-left-small:1.92%;\"><div class=\"fusion-column-wrapper fusion-column-has-shadow fusion-flex-justify-content-flex-start fusion-content-layout-column\"><\/div><\/div><\/div><\/div><div class=\"fusion-fullwidth fullwidth-box fusion-builder-row-5 fusion-flex-container has-pattern-background has-mask-background nonhundred-percent-fullwidth non-hundred-percent-height-scrolling\" style=\"--awb-border-radius-top-left:0px;--awb-border-radius-top-right:0px;--awb-border-radius-bottom-right:0px;--awb-border-radius-bottom-left:0px;--awb-flex-wrap:wrap;\" ><div class=\"fusion-builder-row fusion-row fusion-flex-align-items-flex-start fusion-flex-content-wrap\" style=\"max-width:1248px;margin-left: calc(-4% \/ 2 );margin-right: calc(-4% \/ 2 );\"><div class=\"fusion-layout-column fusion_builder_column fusion-builder-column-12 fusion_builder_column_1_6 1_6 fusion-flex-column\" style=\"--awb-bg-size:cover;--awb-width-large:16.666666666667%;--awb-margin-top-large:0px;--awb-spacing-right-large:11.52%;--awb-margin-bottom-large:20px;--awb-spacing-left-large:11.52%;--awb-width-medium:16.666666666667%;--awb-order-medium:0;--awb-spacing-right-medium:11.52%;--awb-spacing-left-medium:11.52%;--awb-width-small:100%;--awb-order-small:0;--awb-spacing-right-small:1.92%;--awb-spacing-left-small:1.92%;\"><div class=\"fusion-column-wrapper fusion-column-has-shadow fusion-flex-justify-content-flex-start fusion-content-layout-column\"><\/div><\/div><div class=\"fusion-layout-column fusion_builder_column fusion-builder-column-13 fusion_builder_column_2_3 2_3 fusion-flex-column\" style=\"--awb-bg-size:cover;--awb-width-large:66.666666666667%;--awb-margin-top-large:0px;--awb-spacing-right-large:2.88%;--awb-margin-bottom-large:20px;--awb-spacing-left-large:2.88%;--awb-width-medium:66.666666666667%;--awb-order-medium:0;--awb-spacing-right-medium:2.88%;--awb-spacing-left-medium:2.88%;--awb-width-small:100%;--awb-order-small:0;--awb-spacing-right-small:1.92%;--awb-spacing-left-small:1.92%;\"><div class=\"fusion-column-wrapper fusion-column-has-shadow fusion-flex-justify-content-flex-start fusion-content-layout-column\"><div class=\"fusion-text fusion-text-5\"><h2 data-path-to-node=\"23\"><span style=\"color: #333399;\">4. F\u00f3rmulas para el c\u00e1lculo de las Tasas de Eventos Adversos<\/span><\/h2>\n<p data-path-to-node=\"24\">Una vez concluida la revisi\u00f3n mensual del bloque de historias cl\u00ednicas, se calculan las <b data-path-to-node=\"24\" data-index-in-node=\"88\">tres m\u00e9tricas estandarizadas de IHI<\/b>:<\/p>\n<h3 id=\"p-rc_2654d3071d165139-50\" style=\"text-align: center;\" data-path-to-node=\"25\"><span class=\"citation-125 citation-end-125\"><span style=\"color: #666699;\">A. Tasa de Eventos Adversos por 1.000 D\u00edas-Paciente<\/span><\/span><\/h3>\n<p data-path-to-node=\"26\">Mide la densidad de incidencia del da\u00f1o en relaci\u00f3n con la exposici\u00f3n al riesgo del entorno hospitalario. Es el indicador preferido para comparar unidades cl\u00ednicas y evaluar tendencias a lo largo del tiempo.<\/p>\n<div data-path-to-node=\"27\">\n<div class=\"math-block\" data-math=\"\\text{Tasa de EA por 1.000 D\u00edas-Paciente} = \\left( \\frac{\\text{N\u00famero total de EA confirmados en la muestra}}{\\text{Suma total de d\u00edas de estancia de los pacientes de la muestra}} \\right) \\times 1.000\">Tasa de EA por 1.000 D\u00edas-Paciente = (N\u00famero total de EA confirmados en la muestra \/\u00a0Suma total de d\u00edas de estancia de los pacientes de la muestra) x 1.000<\/div>\n<\/div>\n<div data-math=\"\\text{Tasa de EA por 1.000 D\u00edas-Paciente} = \\left( \\frac{\\text{N\u00famero total de EA confirmados en la muestra}}{\\text{Suma total de d\u00edas de estancia de los pacientes de la muestra}} \\right) \\times 1.000\"><\/div>\n<div data-math=\"\\text{Tasa de EA por 1.000 D\u00edas-Paciente} = \\left( \\frac{\\text{N\u00famero total de EA confirmados en la muestra}}{\\text{Suma total de d\u00edas de estancia de los pacientes de la muestra}} \\right) \\times 1.000\">\n<h3 id=\"p-rc_2654d3071d165139-51\" style=\"text-align: center;\" data-path-to-node=\"28\"><span class=\"citation-124 citation-end-124\" style=\"color: #666699;\">B. Tasa de Eventos Adversos por 100 Altas (o Admisiones)<\/span><\/h3>\n<p data-path-to-node=\"29\">Representa el volumen global de da\u00f1o por cada 100 pacientes atendidos. Permite comprender la probabilidad acumulada de sufrir un evento perjudicial durante una internaci\u00f3n.<\/p>\n<div data-path-to-node=\"30\">\n<div class=\"math-block\" data-math=\"\\text{Tasa de EA por 100 Altas} = \\left( \\frac{\\text{N\u00famero total de EA confirmados en la muestra}}{\\text{N\u00famero total de historias cl\u00ednicas revisadas (ej. 20)}} \\right) \\times 100\">Tasa de EA por 100 Altas = (N\u00famero total de EA confirmados en la muestra \/ N\u00famero total de historias cl\u00ednicas revisadas ) x\u00a0 100<\/div>\n<\/div>\n<h3 style=\"text-align: center;\" data-path-to-node=\"31\"><span style=\"color: #666699;\">C. Porcentaje de Altas con uno o m\u00e1s Eventos Adversos<\/span><\/h3>\n<p data-path-to-node=\"32\">Indica la proporci\u00f3n de pacientes que sufrieron al menos un impacto no deseado en su atenci\u00f3n, independientemente de si sufrieron m\u00faltiples eventos durante la misma internaci\u00f3n.<\/p>\n<div data-path-to-node=\"33\">\n<div class=\"math-block\" data-math=\"\\text{\\% de Altas con EA} = \\left( \\frac{\\text{N\u00famero de historias cl\u00ednicas con al menos 1 EA confirmado}}{\\text{N\u00famero total de historias cl\u00ednicas revisadas}} \\right) \\times 100\">% de Altas con EA = (N\u00famero de historias cl\u00ednicas con al menos 1 EA confirmado \/ N\u00famero total de historias cl\u00ednicas revisadas) x 100<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<div data-math=\"\\text{\\% de Altas con EA} = \\left( \\frac{\\text{N\u00famero de historias cl\u00ednicas con al menos 1 EA confirmado}}{\\text{N\u00famero total de historias cl\u00ednicas revisadas}} \\right) \\times 100\"><\/div>\n<div data-math=\"\\text{\\% de Altas con EA} = \\left( \\frac{\\text{N\u00famero de historias cl\u00ednicas con al menos 1 EA confirmado}}{\\text{N\u00famero total de historias cl\u00ednicas revisadas}} \\right) \\times 100\">\n<h4 data-path-to-node=\"35\"><span style=\"color: #0000ff;\">Ejercicio pr\u00e1ctico de aplicaci\u00f3n matem\u00e1tica<\/span><\/h4>\n<p data-path-to-node=\"36\">Para ilustrar la implementaci\u00f3n del GTT, consideremos el escenario anal\u00edtico de un Hospital de Alta Complejidad durante un per\u00edodo trimestral (revisi\u00f3n de 60 historias cl\u00ednicas).<\/p>\n<ul>\n<li>\n<p data-path-to-node=\"37,0,0\"><b data-path-to-node=\"37,0,0\" data-index-in-node=\"0\">Datos consolidados de la revisi\u00f3n:<\/b><\/p>\n<ul data-path-to-node=\"37,0,1\">\n<li>\n<p data-path-to-node=\"37,0,1,0,0\">Historias cl\u00ednicas analizadas (<span class=\"math-inline\" data-math=\"N\" data-index-in-node=\"31\">N<\/span>): 60<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p data-path-to-node=\"37,0,1,1,0\">Suma total de d\u00edas de estancia de la muestra: 420 d\u00edas<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p data-path-to-node=\"37,0,1,2,0\">N\u00famero total de Eventos Adversos detectados: 18 EA (algunos pacientes sufrieron m\u00e1s de un evento)<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p data-path-to-node=\"37,0,1,3,0\">N\u00famero de pacientes (historias) que presentaron al menos un EA: 12 pacientes<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li data-path-to-node=\"38\"><b data-path-to-node=\"38\" data-index-in-node=\"0\">Distribuci\u00f3n por severidad (NCC MERP):<\/b>\n<ul>\n<li>\n<p data-path-to-node=\"39,0,0\">Categor\u00eda E: 10 eventos (ej. flebitis grado 3 que requiri\u00f3 tratamiento antibi\u00f3tico local).<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p id=\"p-rc_2654d3071d165139-52\" data-path-to-node=\"39,1,0\"><span class=\"citation-123 citation-end-123\">Categor\u00eda F: 6 eventos (ej. insuficiencia renal aguda secundaria a toxicidad por f\u00e1rmacos que prolong\u00f3 la estancia 4 d\u00edas).<\/span><\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p data-path-to-node=\"39,2,0\">Categor\u00eda G: 1 evento (ej. secuela motora por caida de cama sin contenci\u00f3n adecuada).<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p id=\"p-rc_2654d3071d165139-53\" data-path-to-node=\"39,3,0\"><span class=\"citation-122 citation-end-122\">Categor\u00eda I: 1 evento (ej. shock anafil\u00e1ctico por omisi\u00f3n de registro de alergia previa).<\/span><\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p data-path-to-node=\"40\"><b data-path-to-node=\"40\" data-index-in-node=\"0\">C\u00e1lculos de los indicadores:<\/b><\/p>\n<ol start=\"1\" data-path-to-node=\"41\">\n<li>\n<p id=\"p-rc_2654d3071d165139-54\" data-path-to-node=\"41,0,0\"><b data-path-to-node=\"41,0,0\" data-index-in-node=\"0\"><span class=\"citation-121 citation-end-121\">C\u00e1lculo de EA por 1.000 D\u00edas-Paciente:<\/span><\/b><\/p>\n<div data-path-to-node=\"41,0,1\">\n<div class=\"math-block\" data-math=\"\\text{Tasa por 1.000 D\u00edas-Paciente} = \\left( \\frac{18}{420} \\right) \\times 1.000 = 0,04285 \\times 1.000 = 42,85\">Tasa por 1.000 D\u00edas-Paciente = (18 \/420) x 1.000 = 0,04285 x 1.000 = 42,85<\/div>\n<\/div>\n<p data-path-to-node=\"41,0,2\"><i data-path-to-node=\"41,0,2\" data-index-in-node=\"1\">Interpretaci\u00f3n:<\/i> Se detectan 42,85 eventos adversos por cada 1.000 d\u00edas de estad\u00eda hospitalaria.<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p data-path-to-node=\"41,1,0\"><b data-path-to-node=\"41,1,0\" data-index-in-node=\"0\">C\u00e1lculo de EA por 100 Altas:<\/b><\/p>\n<div data-path-to-node=\"41,1,1\">\n<div class=\"math-block\" data-math=\"\\text{Tasa por 100 Altas} = \\left( \\frac{18}{60} \\right) \\times 100 = 0,30 \\times 100 = 30,0\">Tasa por 100 Altas = ( 18 \/ 60) x 100 = 0,30 x 100 = 30,0<\/div>\n<\/div>\n<p data-path-to-node=\"41,1,2\"><i data-path-to-node=\"41,1,2\" data-index-in-node=\"1\">Interpretaci\u00f3n:<\/i> Ocurren 30 eventos adversos por cada 100 altas hospitalarias.<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p id=\"p-rc_2654d3071d165139-55\" data-path-to-node=\"41,2,0\"><b data-path-to-node=\"41,2,0\" data-index-in-node=\"0\"><span class=\"citation-120 citation-end-120\">Porcentaje de Altas con Eventos Adversos:<\/span><\/b><\/p>\n<div data-path-to-node=\"41,2,1\">\n<div class=\"math-block\" data-math=\"\\text{\\% de Altas con EA} = \\left( \\frac{12}{60} \\right) \\times 100 = 0,20 \\times 100 = 20,0\\%\">% de Altas con EA = ( 12 \/ 60) x 100 = 0,20 x 100 = 20,0%<\/div>\n<\/div>\n<p data-path-to-node=\"41,2,2\"><i data-path-to-node=\"41,2,2\" data-index-in-node=\"1\">Interpretaci\u00f3n:<\/i> El 20% de los pacientes ingresados experiment\u00f3 al menos un da\u00f1o durante su internaci\u00f3n.<\/p>\n<\/li>\n<\/ol>\n<\/div>\n<\/div><\/div><\/div><div class=\"fusion-layout-column fusion_builder_column fusion-builder-column-14 fusion_builder_column_1_6 1_6 fusion-flex-column\" style=\"--awb-bg-size:cover;--awb-width-large:16.666666666667%;--awb-margin-top-large:0px;--awb-spacing-right-large:11.52%;--awb-margin-bottom-large:20px;--awb-spacing-left-large:11.52%;--awb-width-medium:16.666666666667%;--awb-order-medium:0;--awb-spacing-right-medium:11.52%;--awb-spacing-left-medium:11.52%;--awb-width-small:100%;--awb-order-small:0;--awb-spacing-right-small:1.92%;--awb-spacing-left-small:1.92%;\"><div class=\"fusion-column-wrapper fusion-column-has-shadow fusion-flex-justify-content-flex-start fusion-content-layout-column\"><\/div><\/div><\/div><\/div><div class=\"fusion-fullwidth fullwidth-box fusion-builder-row-6 fusion-flex-container has-pattern-background has-mask-background nonhundred-percent-fullwidth non-hundred-percent-height-scrolling\" style=\"--awb-border-radius-top-left:0px;--awb-border-radius-top-right:0px;--awb-border-radius-bottom-right:0px;--awb-border-radius-bottom-left:0px;--awb-flex-wrap:wrap;\" ><div class=\"fusion-builder-row fusion-row fusion-flex-align-items-flex-start fusion-flex-content-wrap\" style=\"max-width:1248px;margin-left: calc(-4% \/ 2 );margin-right: calc(-4% \/ 2 );\"><div class=\"fusion-layout-column fusion_builder_column fusion-builder-column-15 fusion_builder_column_1_6 1_6 fusion-flex-column\" style=\"--awb-bg-size:cover;--awb-width-large:16.666666666667%;--awb-margin-top-large:0px;--awb-spacing-right-large:11.52%;--awb-margin-bottom-large:20px;--awb-spacing-left-large:11.52%;--awb-width-medium:16.666666666667%;--awb-order-medium:0;--awb-spacing-right-medium:11.52%;--awb-spacing-left-medium:11.52%;--awb-width-small:100%;--awb-order-small:0;--awb-spacing-right-small:1.92%;--awb-spacing-left-small:1.92%;\"><div class=\"fusion-column-wrapper fusion-column-has-shadow fusion-flex-justify-content-flex-start fusion-content-layout-column\"><\/div><\/div><div class=\"fusion-layout-column fusion_builder_column fusion-builder-column-16 fusion_builder_column_2_3 2_3 fusion-flex-column\" style=\"--awb-bg-size:cover;--awb-width-large:66.666666666667%;--awb-margin-top-large:0px;--awb-spacing-right-large:2.88%;--awb-margin-bottom-large:20px;--awb-spacing-left-large:2.88%;--awb-width-medium:66.666666666667%;--awb-order-medium:0;--awb-spacing-right-medium:2.88%;--awb-spacing-left-medium:2.88%;--awb-width-small:100%;--awb-order-small:0;--awb-spacing-right-small:1.92%;--awb-spacing-left-small:1.92%;\"><div class=\"fusion-column-wrapper fusion-column-has-shadow fusion-flex-justify-content-flex-start fusion-content-layout-column\"><div class=\"fusion-text fusion-text-6\"><h2 data-path-to-node=\"49\"><span style=\"color: #333399;\">Conclusi\u00f3n humanizada: Trasci\u00e9ndase la cifra para alcanzar al ser sufriente<\/span><\/h2>\n<p data-path-to-node=\"50\">Al profundizar en la metodolog\u00eda, en los c\u00e1lculos matem\u00e1ticos de las tasas y en la rigor de los gr\u00e1ficos estad\u00edsticos, existe un riesgo intr\u00ednseco en la gesti\u00f3n de la calidad asistencial: el de <b data-path-to-node=\"50\" data-index-in-node=\"194\">cosificar el da\u00f1o<\/b>. La conversi\u00f3n del sufrimiento de un paciente en una cifra fr\u00eda \u2014un \u00ab30 por 100 altas\u00bb o un punto en un gr\u00e1fico de control\u2014 puede anestesiar inadvertidamente la sensibilidad moral del equipo de salud.<\/p>\n<p data-path-to-node=\"51\">Desde la doctrina de <b data-path-to-node=\"51\" data-index-in-node=\"24\">Fundaci\u00f3n SPINE<\/b>, reafirmamos que detr\u00e1s de cada punto que se eleva en una gr\u00e1fica de control estad\u00edstico no hay simplemente una desviaci\u00f3n de proceso; <b data-path-to-node=\"51\" data-index-in-node=\"175\">hay un ser humano con nombre, rostro, familia, proyectos e ilusiones cuya vida fue alterada por un da\u00f1o evitable<\/b>. Un evento adverso de Categor\u00eda E no es una mera variable metodol\u00f3gica; es una madre que sufri\u00f3 dolor evitable por una flebitis, un padre de familia cuya reincorporaci\u00f3n laboral se demor\u00f3 semanas debido a una infecci\u00f3n del sitio quir\u00fargico, o un adulto mayor que perdi\u00f3 su autonom\u00eda tras una ca\u00edda hospitalaria.<\/p>\n<p data-path-to-node=\"52\">La metodolog\u00eda <i data-path-to-node=\"52\" data-index-in-node=\"15\">Global Trigger Tool<\/i> adquiere su verdadera dimensi\u00f3n asistencial y trascendencia cuando se la concibe como un acto de <b data-path-to-node=\"52\" data-index-in-node=\"132\">honestidad intelectual y compasi\u00f3n cl\u00ednica<\/b>. Reconocer la verdadera magnitud del da\u00f1o a trav\u00e9s de una b\u00fasqueda activa y rigurosa es el paso previo e ineludible para la reparaci\u00f3n del sistema. La ocultaci\u00f3n involuntaria \u2014propiciada por la complacencia del reporte voluntario\u2014 perpet\u00faa la vulnerabilidad del paciente.<\/p>\n<p data-path-to-node=\"53\">La medici\u00f3n del da\u00f1o exige un cambio cualitativo en la cultura organizacional: transitar de la culpa individual al aprendizaje sist\u00e9mico, de la reacci\u00f3n defensiva a la empat\u00eda activa. La implementaci\u00f3n del GTT no debe utilizarse para juzgar el desempe\u00f1o individual del profesional de la salud, sino para humanizar los procesos de atenci\u00f3n, identificando las fallas latentes de la organizaci\u00f3n y redise\u00f1ando los sistemas para proteger tanto al paciente como a las \u00absegundas v\u00edctimas\u00bb (los profesionales involucrados en eventos adversos).<\/p>\n<p data-path-to-node=\"54\">Medir con precisi\u00f3n es, en \u00faltima instancia, un imperativo \u00e9tico y humanizado. Solo cuando la cifra se transforma en el motor compasivo del cambio, logramos que la calidad asistencial deje de ser una meta administrativa y se convierta en lo que verdaderamente debe ser: el resguardo irrestricto de la vida, la integridad y la dignidad de cada persona que deposita su salud en nuestras manos.<\/p>\n<p data-path-to-node=\"54\">\u00a1HASTA PRONTO!<\/p>\n<\/div><\/div><\/div><div class=\"fusion-layout-column fusion_builder_column fusion-builder-column-17 fusion_builder_column_1_6 1_6 fusion-flex-column\" style=\"--awb-bg-size:cover;--awb-width-large:16.666666666667%;--awb-margin-top-large:0px;--awb-spacing-right-large:11.52%;--awb-margin-bottom-large:20px;--awb-spacing-left-large:11.52%;--awb-width-medium:16.666666666667%;--awb-order-medium:0;--awb-spacing-right-medium:11.52%;--awb-spacing-left-medium:11.52%;--awb-width-small:100%;--awb-order-small:0;--awb-spacing-right-small:1.92%;--awb-spacing-left-small:1.92%;\"><div class=\"fusion-column-wrapper fusion-column-has-shadow fusion-flex-justify-content-flex-start fusion-content-layout-column\"><\/div><\/div><\/div><\/div><div class=\"fusion-fullwidth fullwidth-box fusion-builder-row-7 fusion-flex-container has-pattern-background has-mask-background nonhundred-percent-fullwidth non-hundred-percent-height-scrolling\" style=\"--awb-border-radius-top-left:0px;--awb-border-radius-top-right:0px;--awb-border-radius-bottom-right:0px;--awb-border-radius-bottom-left:0px;--awb-flex-wrap:wrap;\" ><div class=\"fusion-builder-row fusion-row fusion-flex-align-items-flex-start fusion-flex-content-wrap\" style=\"max-width:1248px;margin-left: calc(-4% \/ 2 );margin-right: calc(-4% \/ 2 );\"><div class=\"fusion-layout-column fusion_builder_column fusion-builder-column-18 fusion_builder_column_1_6 1_6 fusion-flex-column\" style=\"--awb-bg-size:cover;--awb-width-large:16.666666666667%;--awb-margin-top-large:0px;--awb-spacing-right-large:11.52%;--awb-margin-bottom-large:20px;--awb-spacing-left-large:11.52%;--awb-width-medium:16.666666666667%;--awb-order-medium:0;--awb-spacing-right-medium:11.52%;--awb-spacing-left-medium:11.52%;--awb-width-small:100%;--awb-order-small:0;--awb-spacing-right-small:1.92%;--awb-spacing-left-small:1.92%;\"><div class=\"fusion-column-wrapper fusion-column-has-shadow fusion-flex-justify-content-flex-start fusion-content-layout-column\"><\/div><\/div><div class=\"fusion-layout-column fusion_builder_column fusion-builder-column-19 fusion_builder_column_2_3 2_3 fusion-flex-column\" style=\"--awb-bg-size:cover;--awb-width-large:66.666666666667%;--awb-margin-top-large:0px;--awb-spacing-right-large:2.88%;--awb-margin-bottom-large:20px;--awb-spacing-left-large:2.88%;--awb-width-medium:66.666666666667%;--awb-order-medium:0;--awb-spacing-right-medium:2.88%;--awb-spacing-left-medium:2.88%;--awb-width-small:100%;--awb-order-small:0;--awb-spacing-right-small:1.92%;--awb-spacing-left-small:1.92%;\"><div class=\"fusion-column-wrapper fusion-column-has-shadow fusion-flex-justify-content-flex-start fusion-content-layout-column\"><div class=\"fusion-image-element \" style=\"--awb-caption-title-font-family:var(--h2_typography-font-family);--awb-caption-title-font-weight:var(--h2_typography-font-weight);--awb-caption-title-font-style:var(--h2_typography-font-style);--awb-caption-title-size:var(--h2_typography-font-size);--awb-caption-title-transform:var(--h2_typography-text-transform);--awb-caption-title-line-height:var(--h2_typography-line-height);--awb-caption-title-letter-spacing:var(--h2_typography-letter-spacing);\"><span class=\" fusion-imageframe imageframe-none imageframe-1 hover-type-none\"><img fetchpriority=\"high\" fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"1408\" height=\"768\" title=\"infografia agosto martes GTT\" src=\"http:\/\/fundacionspine.org\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/infografia-agosto-martes-GTT.jpg\" alt class=\"img-responsive wp-image-5655\" srcset=\"https:\/\/fundacionspine.org\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/infografia-agosto-martes-GTT-200x109.jpg 200w, https:\/\/fundacionspine.org\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/infografia-agosto-martes-GTT-400x218.jpg 400w, https:\/\/fundacionspine.org\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/infografia-agosto-martes-GTT-600x327.jpg 600w, https:\/\/fundacionspine.org\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/infografia-agosto-martes-GTT-800x436.jpg 800w, https:\/\/fundacionspine.org\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/infografia-agosto-martes-GTT-1200x655.jpg 1200w, https:\/\/fundacionspine.org\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/infografia-agosto-martes-GTT.jpg 1408w\" sizes=\"(max-width: 640px) 100vw, 800px\" \/><\/span><\/div><\/div><\/div><div class=\"fusion-layout-column fusion_builder_column fusion-builder-column-20 fusion_builder_column_1_6 1_6 fusion-flex-column\" style=\"--awb-bg-size:cover;--awb-width-large:16.666666666667%;--awb-margin-top-large:0px;--awb-spacing-right-large:11.52%;--awb-margin-bottom-large:20px;--awb-spacing-left-large:11.52%;--awb-width-medium:16.666666666667%;--awb-order-medium:0;--awb-spacing-right-medium:11.52%;--awb-spacing-left-medium:11.52%;--awb-width-small:100%;--awb-order-small:0;--awb-spacing-right-small:1.92%;--awb-spacing-left-small:1.92%;\"><div class=\"fusion-column-wrapper fusion-column-has-shadow fusion-flex-justify-content-flex-start fusion-content-layout-column\"><\/div><\/div><\/div><\/div><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"","protected":false},"author":2,"featured_media":5395,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[20],"tags":[],"class_list":["post-5652","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-seguridad"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fundacionspine.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5652","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fundacionspine.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fundacionspine.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fundacionspine.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fundacionspine.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5652"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/fundacionspine.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5652\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5657,"href":"https:\/\/fundacionspine.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5652\/revisions\/5657"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fundacionspine.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5395"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fundacionspine.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5652"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fundacionspine.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5652"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fundacionspine.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5652"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}